یعنی چه
در معنای ظاهری و طبیعی به بادی گفته میشود که دمای پایینی دارد و باعث احساس سرما در انسان و محیط میشود (مقابل باد گرم). در متون کلاسیک و ادبیات فارسی، این ترکیب به صورت مجازی و کنایی به معنای آه سرد، ناله، دمِ حسرت و مظهر دلسردی، غم یا بیوفایی روزگار به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب وصفی از دو واژه «باد» (با مصوت بلند آ) و «سَرد» (با فتح س و سکون ر و د) تشکیل شده است که با کسرهٔ اضافه به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، پاسخ مستقیم این عبارت خودِ «باد سرد» با ۶ حرف است. بسته به طراح جدول، معادلهای عربی و ادبی آن مانند «صرصر» (تندباد بسیار سرد عذاب) یا «سردباد» نیز ممکن است مد نظر باشد.
به انگلیسی
برای توصیف هوای سرد و جریان باد از عبارات متفاوتی استفاده میشود که رایجترین آنها Cold wind است.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر ترکیب توصیفی ساده، کلماتی مانند صرصر و صِرّ در قرآن کریم برای اشاره به بادهای بسیار سرد و عذابآور به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل باد سرد
عبارت «باد سرد» یک ترکیب وصفی اصیل و ساده در زبان فارسی است که از دو واژه کهن تشکیل شده است. واژه «باد» از ریشه پهلوی wād (اوستایی vāta) و واژه «سرد» از ریشه پهلوی sart (اوستایی sarəta) پدید آمدهاند. این ترکیب در طول تاریخ زبان فارسی همواره اصالت ساختاری خود را حفظ کرده و بدون تغییر به نسل امروز رسیده است.
در حوزه کاربرد و ادبیات، شاهنامه فردوسی و اشعار کلاسیک سرشار از کاربردهای کنایی این واژه هستند؛ عباراتی نظیر «باد سرد از جگر برکشیدن» مستقیماً به معنای آهِ حسرت کشیدن و دلسرد شدن از بازیگریهای روزگار است. در شعر معاصر نیز این ترکیب نمادی از فرارسیدن فصل پاییز، رو به پیری رفتن، زوال و خواب طبیعت به شمار میرود.
از دیدگاه مذهبی و قرآنی، گرچه خود این ترکیب فارسی در متن قرآن وجود ندارد، اما معادلهای مفهومی بسیار دقیقی برای آن ذکر شده است. واژههایی مثل «صرصر» در سوره قمر و «صِرّ» در سوره آلعمران به بادهای عذابآور، تند و بسیار سردی اشاره دارند که داراییها یا زراعت را نابود میکنند و تطابق معنایی کاملی با بادهای سوزان زمستانی دارند.