یعنی چه
حکم غنیمت به معنای مقررات، احکام و دستورات فقهی و حقوقی است که بر اموال منقول و غیرمنقول بهدستآمده از کفار در جریان جنگ و با غلبه مجاهدان اعمال میشود. این حکم شامل نحوه مالکیت، تقسیم آن میان جنگجویان و تعلق گرفتن یکپنجم (خمس) آن به بیتالمال یا مصارف خاص شرعی است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی تشکیل شده است: حُکْم (با ضمه ح و سکون ک) و غَنِیمَت (با فتح غ، کسر ن و فتح م).
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به قانون یا دستور شرعی مربوط به اموال جنگی، عبارت «حکم غنیمت» با ۸ حرف است.
به انگلیسی
در متون حقوقی و اصطلاحات انگلیسی فقهی، برای بیان این مفهوم از عبارات مربوط به دستاوردهای جنگی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و روان این اصطلاح فقهی شامل دستور اموال جنگی، مقررات دستاورد نبرد و آیین تقسیم غنائم است.
در قرآن
حکم غنیمت بهطور صریح در قرآن کریم مطرح شده است؛ از جمله در آیه ۴۱ سوره انفال که میفرماید: «وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ...» و به وجوب پرداخت خمس از غنائم جنگی اشاره دارد. همچنین در آیات دیگری مانند آیه ۱ انفال و ۹۴ نساء به ابعاد آن پرداخته شده است.
جمعبندی و توضیح کامل حکم غنیمت
اصطلاح «حکم غنیمت» یک ترکیب فقهی، حقوقی و قرآنی است که به بررسی قوانین و مقررات مربوط به اموال به دست آمده در جریان جنگ با کفار میپردازد. غنیمت در لغت به هرگونه سود و منفعت بدون مشقت اطلاق میشود، اما در اصطلاح فقهی، دلالت بر اموالی دارد که با غلبه نظامی مسلمانان حاصل شده است. حکم غنیمت مشخص میکند که این اموال چگونه باید مدیریت، تفکیک و میان جنگجویان تقسیم شوند.
بر اساس آیات قرآن به ویژه آیه ۴۱ سوره انفال، یکی از اصلیترین احکام غنیمت، تعلق گرفتن یکپنجم یا همان خمس به خدا، پیامبر، ذویالقربی، یتیمان، مسکینان و درراهماندگان است. مابقی غنائم طبق ضوابط خاصی میان مجاهدان شرکتکننده در نبرد توزیع میگردد. این مفهوم در نظام مالی و حقوقی جهاد در اسلام اهمیت بالایی دارد و مرز میان غارتهای خودسرانه و نظاممند بودن داراییهای جنگی را مشخص میکند.
در ادبیات فارسی و عرف جامعه، واژه غنیمت از معنای تخصصی جنگی خود فراتر رفته و به هر نوع فرصت ارزشمند، دستاورد بادآورده یا سود بدون زحمت گفته میشود؛ چنان که در ضربالمثلها و اشعار، بر مغتنم شمردن وقت و فرصتهای زندگی تأکید فراوان شده است.