یعنی چه
در اصطلاح علوم اسلامی و تاریخنگاری، این ترکیب به ثبت و بازخوانی احوال، روش زندگی (سیره) و به ویژه گزارش جنگها، لشکرکشیها و غزوههای پیامبر اسلام (مغازی) اشاره دارد که بنیان تاریخنگاری صدر اسلام را تشکیل میدهد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ عربی «سِیرَة» (به کسر سین و فتح راء) و «مَغازی» (به فتح میم) تشکیل شده است که در زبان فارسی با کسرهٔ اضافه به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این بخش با توجه به تعداد حروف دقیقاً «سیره مغازی» (۹ حرف) است که به عنوان نخستین منابع تاریخ و رزمنامههای صدر اسلام شناخته میشود.
به انگلیسی
در متون آکادمیک و غربی، برای اشاره به این بخش از تاریخنگاری اسلامی از معادلهای فوق استفاده میشود.
به فارسی
معادل و برگردان مفهومی این اصطلاح در زبان فارسی، «سیره و سنن نبوی»، «تاریخنگاری زندگی و جنگهای پیامبر» و یا «رزمنامه اسلامی» است.
در قرآن
عین ترکیب «سیره مغازی» در قرآن وجود ندارد. واژه «سیره» تنها یکبار در آیه ۲۱ سوره طه به معنی حالت و صورت اولیه به کار رفته و واژه «مغازی» نیز در متن قرآن نیامده است؛ هرچند وقایع و جزئیات خودِ غزوات (مانند بدر، احد و حنین) و احکام جهاد به طور گسترده در آیات مختلف بررسی شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل سیره مغازی
اصطلاح «سیره مغازی» (یا به صورت دقیقتر السیر و المغازی) یکی از کهنترین و کلیدیترین شاخههای تاریخنگاری در جهان اسلام است. در سدههای نخستین اسلامی، مورخان و محدثان برجستهای اقدام به جمعآوری روایات شفاهی و مکتوب درباره ابعاد مختلف زندگی پیامبر اکرم (ص) کردند. واژه «سیره» به طور عام به معنای روش، رفتار و سرگذشتنامه ایشان و واژه «مغازی» به طور خاص به معنای زمان، مکان و گزارش جنگها و سریههای صدر اسلام است که در کنار هم یک مجموعه کامل تاریخی را میسازند.
این نوع نگارش تاریخی اهمیت بالایی در درک بافتار نزول آیات قرآن، فهم دقیق سنت نبوی و استخراج احکام فقهی مربوط به جهاد، سیاست خارجی و اخلاق جنگ دارد. کتابهایی مانند «مغازی» واقدی و «سیره» ابناسحاق (به روایت ابنهشام) از مشهورترین و قدیمیترین نمونههای مکتوب در این زمینه به شمار میروند که پایهگذار سنت تاریخنویسی اسلامی شدند.