یعنی چه
این واژه در اصل برای ستوران (اسب) به کار میرود و به حالتی گفته میشود که اسب بدون علت مشخصی ناگهان سرکشی و چموشی کند و از راه رفتن بازایستد. در مفهوم وسیعتر برای انسان، به معنای اخلاق ناپایدار، تندخویی ناگهانی و دمدمیمزاج بودن است. همچنین در اصطلاحات تخصصی پزشکی، به عنوان ترجمه واژه Paroxysm، به معنی عود یا حمله ناگهانی و گذارای علائم بیماری (مثل درد، تب یا تشنج) کاربرد دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت [گَ / گیری] (gah-gīrī) است که از ترکیب «گَه» (مخفف گاه به معنی زمان و وقت) و «گیری» (از مصدر گرفتن) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «سرکشی اسب»، «بدرفتاری ستوران» یا «حمله ناگهانی بیماری» کاربرد دارد و طول پاسخ اصلی آن ۶ حرف است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، معادلهای انگلیسی متفاوتی دارد؛ در رفتارشناسی حیوانات معادل لجبازی و سرکشی، در روانشناسی معادل نوسان خلق و در پزشکی معادل حمله حاد است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، گهگیری اسب نمادی از معشوق بیثبات، بدلگام یا عشق سرکش و ناآرام است که به یکباره تغییر رفتار میدهد. در تحلیلهای مدرنتر نیز میتواند نمادی از بازگشت ناگهانی یک بحران یا رفتار پیشبینینشده باشد.
جمعبندی و توضیح کامل گه گیری
واژه «گهگیری» یا «گاهگیری» از جمله اصطلاحات اصیل و فصیح زبان فارسی است که ریشه در ساختار ترکیبی «گاه + گرفتن» دارد. این کلمه در اصل وضعیت اسبی را توصیف میکند که به طور ناگهانی و در مواقعی خاص دچار لجبازی و چموشی میشود و از فرمان سوارکار سرپیچی میکند. ادبیات سنتی ما از این ویژگی برای تصویرسازی اخلاق متغیر، دمدمی و تندخوییهای غیرمنتظره انسانها بهره برده است.
از سوی دیگر، این واژه در معادلسازیهای تخصصی رشته پزشکی نیز به کار رفته است. پزشکان و مترجمان متون علمی، گهگیری را به عنوان برابری دقیق برای واژه فرانسوی/انگلیسی Paroxysm انتخاب کردهاند که دلالت بر حمله، تشنج یا عود ناگهانی و موقت علائم یک بیماری دارد و نشاندهنده ظرفیت بالای واژگان کهن فارسی در پذیرش مفاهیم علمی مدرن است.
بنابراین، شناخت این کلمه نیازمند تفکیک بافت کاربرد آن است؛ در یک متن ادبی یا جدول کلمات به مفهوم توسنی و بدلگامی اشاره دارد، حال آنکه در یک متن علمی و دایرةالمعارفی، معنای پزشکی و بالینی آن (حمله ناگهانی درد و تب) مد نظر است.