یعنی چه
مجازفة در لغت به معنای دل به خطر سپردن، انجام کاری بدون سنجش و اندازهگیری دقیق، و ریسک کردن است. در اصطلاح فقهی و حقوقی نیز به معاملهای گفته میشود که در آن کالا بدون وزنکشی یا پیمانهکردن و صرفاً از روی حدس و نگاه کلی (به اصطلاح چشمی یا فلهای) خرید و فروش شود.
تلفظ
این واژه به صورت مُجازَفَه (mojāzafeh) تلفظ میشود که مصدر باب مفاعله در زبان عربی است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول «مجازفة» با ۶ حرف است. از دیگر طراحان جدول ممکن است معادلهای ۴ حرفی مانند «ریسک» یا «جزاف» را مد نظر داشته باشند.
به انگلیسی
در متون عمومی از واژههای Risk و Venture برای رساندن مفهوم خطرپذیری استفاده میشود و در متون حقوقی و فقهی معادل معامله تخمینی با عبارتهایی نظیر Sale by lump یا Aleatory contract توصیف میگردد.
به عربی
در خود زبان عربی، المجازفة به معنای بیباکی و دل به دریا زدن است و اصطلاح «بیع الجزاف» دقیقاً به همان بیع مجازفه (معامله چشمی و بدون سنجش دقیق) اشاره دارد.
به فارسی
ریشه این کلمه در واقع معرب شده واژه فارسی «گزاف» است. معادلهای فارسی دقیق آن شامل خطر کردن، بیپروایی، ماجراجویی و در کسبوکار عامیانه به صورت «چکی یا درهمی خریدن» معنی میشود.
در قرآن
واژه «مجازفة» با این ساختار و صیغه در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما مفاهیم نزدیکی مانند مخاطره، تغریر یا رفتارهای بدون تدبر و آگاهی در آیات دیگر به صورت مفهومی به نقد کشیده شدهاند.
نماد چیست
این واژه در ادبیات و فرهنگ مکتوب، نماد دلبهخطرزدن و تصمیمگیری بدون سنجش و دوراندیشی است. در مفاهیم مدرن و روانشناختی، گاهی آن را با نماد «تاس» یا «ژتونهای شرطبندی» به نشانه اتکا بر بخت و احتمال نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل مجازفة
واژه مُجازَفه یک اصطلاح چندبعدی است که ریشه در کلمه فارسی «گزاف» دارد. این واژه پس از ورود به زبان عربی و قالبگرفتن در باب مفاعله، دوباره به زبان فارسی و بهویژه متون فقهی و حقوقی بازگشته است. در کاربرد عمومی، این کلمه مترادف با ریسک، مخاطره و ماجراجویی بیمحابا است که میتواند جنبههای مثبت (شجاعت) یا منفی (بیاحتیاطی) داشته باشد.
از سوی دیگر، در اصطلاحات فقه اسلامی، «بیع مجازفه» جایگاه ویژهای دارد و به خرید و فروش کالاها به صورت فلهای، چشمی و بدون وزنکشی یا پیمانهکردن دقیق اشاره دارد. این نوع معامله که بر پایه تخمین عینی انجام میشود، در زبان عامیانه به معامله چکی یا درهمی معروف است و قوانین خاص خود را در حقوق اسلامی دارد.