یعنی چه
این عبارت یک فعل مرکب قدیمی و ادبی در زبان فارسی است که به معنای به انجام رساندن، ختم کردن، کامل کردن یا بینقص ساختن یک امر یا جریان به کار میرود. در متنهای کهن، این اصطلاح حالت متعدی و گذرای «تمام گردیدن» است و نشاندهنده به فرجام رساندن یک کار است.
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلماتی مانند کامل کردن، به اتمام رساندن، ختم کردن و سپری کردن به عنوان هممعنی این واژه ۱۲ حرفی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم اتمام و اکمال از افعالی نظیر to complete یا to finish استفاده میشود.
به عربی
افعال ثلاثی مجرد و مزید مانند أتمّ و أکمل در زبان عربی دقیقترین معادلهای این مصدر مرکب هستند.
در قرآن
هرچند خود عبارت «تمام گردانیدن» با همین صورت لفظی در متن عربی قرآن وجود ندارد، اما مفهوم محوری آن یعنی اتمام و اکمال بارها تکرار شده است. در ترجمههای کهن و معتبر فارسی (مانند تفسیر طبری و کشفالاسرار)، آیاتی نظیر «...وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي...» (آیه ۳ سوره مائده) به صورت «و تمام گردانیدم بر شما نعمت خود را» ترجمه شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل تمام گردانیدن
مصدر مرکب «تمام گردانیدن» نمونهای برجسته از آمیزش واژگانی فارسی و عربی در نثر کلاسیک و ادبی ایران است. این عبارت از ترکیب واژه عربی «تمام» (به معنی کمال و بینقصی از ریشه ت-م-م) و فعل معین و متعدیساز فارسی «گردانیدن» (با ریشه کهن پهلوی به معنی دگرگون کردن و نمودن) ساخته شده است که در متون کهن مانند تاریخ بیهقی به وفور دیده میشود.
از نظر کاربرد در جمله، این فعل زمانی به کار میرود که فاعل قصد دارد نقصی را برطرف سازد یا جریانی را به نقطه پایانی و مطلوب خود برساند. در حوزه معنایی این واژه، کلماتی مانند اتمام، تتمیم و متمم به عنوان همخانواده شناخته میشوند و متضادهایی چون ناقص گذاشتن، ناتمام رها کردن یا ابتر کردن برای آن متصور است.
در ادبیات عرفانی و اخلاقی نیز، تمام گردانیدن فراتر از یک پایان ساده، به معنای رساندن یک پدیده یا سلوک به غایتِ کمال و حقیقتِ وجودی آن است؛ همانگونه که در فرهنگ اسلامی، اتمام نعمت به معنای به کمال رساندن هدایت و بخشش الهی بر بندگان تعبیر میشود.