یعنی چه
کینهورزی یعنی داشتن و ادامهدادن احساس دشمنی، نفرت یا بغض نسبت به کسی و تمایل به نگهداشتن آن در دل که گاهی با میل به انتقام همراه میشود. این واژه به معنی پنهان کردن خشم به دلیل ناتوانی از ابراز آن و منتظر فرصت ماندن برای ضربه زدن نیز هست.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت کِینِهوَرزی (kīne-varzī) است. این واژه مرکب و تماماً فارسی است که از «کینه» (ریشه پهلوی kēn به معنی انتقام و دشمنی) و «ورزی» (از مصدر ورزیدن به معنی عمل کردن و ممارست) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند حقد، عناد، ضغن، خصومت و دشمنی به عنوان مترادف کینهورزی به کار میروند. خود واژه «کینه ورزی» دقیقاً ۸ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به شدت و نوع این رفتار، از واژههای متنوعی استفاده میشود که Rancor و Grudge به مفهوم ماندگاری این حس اشاره دارند.
در قرآن
خود واژهٔ فارسی «کینهورزی» در قرآن نیامده است، اما مفاهیم معادل آن مانند «غِلّ» (در آیه ۱۰ سوره حشر: وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا) و «أَضْغَان» به معنی کینههای پنهان (در آیه ۲۹ سوره محمد) بهکار رفتهاند که مؤمنان را از داشتن آن برحذر میدارند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و فرهنگ عامه ایرانی، «شتر» به دلیل داشتن کینههای طولانیمدت به عنوان نماد کینهورزی شناخته میشود که اصطلاح «کینه شتری» نیز از همینجا آمده است. در نمادشناسی مدرن نیز قلب تیره، مار یا آتش زیر خاکستر نماد آن هستند.
جمعبندی و توضیح کامل کینه ورزی
کینهورزی یکی از رذایل اخلاقی و رفتارهای مخرب روانی است که در فرهنگ لغت و ادبیات فارسی جایگاه ویژهای دارد. این واژه کاملاً ریشه در زبانهای ایرانی باستان دارد و از نظر معنایی به ممارست در نگهداشتن خشم و عداوت در فضای قلب اشاره میکند. بر خلاف خشم زودگذر، کینهورزی حالتی پایدار و درونی است که فرد در آن مدام به دنبال فرصتی برای تلافی یا انتقام میگردد.
در متون دینی و اخلاقی، این پدیده به شدت نکوهش شده و معادلهایی نظیر غل و ضغن برای آن آورده شده است. این صفت نه تنها به روابط اجتماعی آسیب جدی وارد میکند، بلکه از نظر روانی نیز آرامش خود فرد کینهتوز را سلب مینماید؛ به همین دلیل در تمام مکاتب اخلاقی، بخشش و گذشت به عنوان پادزهر اصلی آن معرفی میشوند.