معنی
واژه قدر بسته به زمینه کاربرد دارای معانی مختلفی از جمله اندازه و کمیت یک چیز، ارزش و اعتبار فرد یا شیء، و همچنین تقدیر و سرنوشت الهی است.
یعنی چه
عبارت قدر دلالت بر سنجش، مشخص کردن حدود یک چیز یا پی بردن به جایگاه و اهمیت واقعی امور دارد؛ مثلاً در اصطلاح قدرشناسی یعنی دانستن ارزش واقعی زحمات دیگران.
مترادف
واژههای هممعنی شامل مفاهیم مرتبط با سنجش کمّی و کیفی و سرنوشت هستند.
متضاد
کلماتی که مفهوم مخالف قدر و منزلت یا اندازه را میرسانند.
هم خانواده
واژگانی که از ریشه سه حرفی ق-د-ر مشتق شدهاند.
ریشه
این کلمه وامواژهای از زبان عربی است که از ریشه سهحرفی «قدر» به معنی اندازه کردن، سنجیدن و توانایی داشتن گرفته شده است.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح حرف اول (قَ) و سکون حروف بعدی به صورت [ghadr] است.
در جدول
در بازیهای حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۳ حرف دارد و به عنوان معادل ارزش، مقدار یا سرنوشت به کار میرود.
به انگلیسی
ترجمه انگلیسی واژه قدر بر اساس معنای مورد نظر در جمله متفاوت است.
به عربی
در زبان مبدأ (عربی) این واژه با حرکات مختلف معانی ظریفی مثل ارزش یا سرنوشت به خود میگیرد.
به فارسی
برگردانها و معادلهای اصیل فارسی این کلمه شامل واژههای ارج، بها، کفت (به معنی اندازه و مقدار) و ارزشمندی میباشد.
جمعبندی و توضیح کامل قدر
واژه «قدر» یکی از کلمات کلیدی و پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد اما به طور کامل در تار و پود ادبیات، عرفان و فرهنگ ما تنیده شده است. این کلمه طیف وسیعی از معانی را پوشش میدهد؛ از محاسبات دقیق کمی و «اندازه» گرفته تا مفاهیم عمیق کیفی مانند «ارزش»، «منزلت» و «اعتبار» انسانی. در کاربردهای روزمره، شناختن قدر به معنای سپاسگزاری و درک اهمیت نعمتها یا جایگاه افراد است.
علاوه بر ابعاد اجتماعی و اخلاقی، «قدر» جایگاه ویژهای در جهانبینی دینی و فلسفی دارد که در قالب اصطلاحاتی چون «قضا و قدر» و «شب قدر» متجلی میشود. در این بافت، کلمه به معنای اندازهگذاری امور جهان، نظممندی آفرینش و تعیین سرنوشت انسانها توسط مشیت الهی است. بنابراین، بررسی این واژه نشاندهنده پیوند عمیق میان زبان، اخلاق و الهیات در فرهنگ فارسیزبانان است.