یعنی چه
استقصا به معنای تلاش فراگیر و نظاممند برای کاوش، تحقیق و پیجویی همهجانبه در یک مسئله است، به طوری که تمام جزئیات و ابعاد آن روشن شود و هیچ نقطهای مبهم باقی نماند.
تلفظ
این واژه مصدری از باب استفعال در زبان عربی است و به صورت «اِسْتِقْصا» با کسرهٔ همزه و تاء، و سکون سین و قاف تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «بررسی عمیق»، «پژوهش موشکافانه» یا «کوشش تمام کردن در کاری» به کار میرود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی بسته به سیاق متن، از واژگانی نظیر Investigation برای بررسیهای موشکافانه یا Exhaustive inquiry برای پرسوجوهای همهجانبه استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل اصطلاحاتی چون «ژرفپژوهی»، «باریکبینی»، «کاوش همهجانبه» و «پیجویی کامل» است که مفهوم رسیدن به انتهای یک موضوع را میرسانند.
نماد چیست
استقصا در مفاهیم علمی و ادبی نماد حقیقتجویی بیاغماض، نگاه کارآگاهی، دقت سیستماتیک علمی و بررسیهای ذرهبینی و بدون چشمپوشی است.
جمعبندی و توضیح کامل استقصا
واژه «استقصا» از ریشه عربی (ق-ص-و / ق-ص-ی) به معنی دوری و نهایت گرفته شده و در باب استفعال مفهوم «طلبِ نهایت و به آخر رساندن چیزی» را افاده میکند. این کلمه در ادبیات فارسی و علوم مختلف برای توصیف عالیترین و دقیقترین سطح از تحقیق و بررسی به کار میرود که در آن پژوهشگر به بررسیهای سطحی بسنده نکرده و تا کشف کامل حقیقت پیش میرود.
در حوزه علوم قرآنی و بلاغت نیز، استقصا به عنوان یک اسلوب بدیعی شناخته میشود که در آن گوینده هنگام پرداختن به یک موضوع، تمام اوصاف، لوازم و جزئیات مرتبط با آن را به طور کامل و بدون ابهام بیان میکند؛ نمونه بارز آن بیان مفصل ویژگیهای باغ و احوال صاحب آن در آیه ۲۶۶ سوره بقره است.