نااستدنی یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل نااستدنی

واژه «نااستدنی» (یا ناستدنی) یک صفت لیاقت کمتر شنیده شده اما اصیل در زبان فارسی است. این کلمه از ترکیب پیشوند نفی «نا»، بن ماضی «استد» از مصدر کهن «استدن» (به معنی گرفتن و ستاندن) و پسوند «ـنی» ساخته شده است. در لغت‌نامه‌های معتبری چون دهخدا، معنای آن دقیقاً غیرقابل ستاندن، نگرفتنی یا چیزی که درخور پذیرفتن نیست ذکر شده است.

اگرچه این واژه در زبان محاوره و متن‌های معاصر کاربرد بسیار اندکی دارد و جای خود را به واژه‌هایی چون «دست‌نیافتنی» یا «نگرفتنی» داده است، اما از نظر ریشه‌شناسی پارسی میانه و زبان پهلوی کاملاً نظام‌مند است. مصدر این کلمه یعنی «ناستدن» در اشعار استوانه‌های شعر کلاسیک مانند انوری نیز به کار رفته است که نشان‌دهنده پیشینه فصیح آن است.

در مجموع، این واژه ساختاری استنباطی و قیاسی و در عین حال مستند دارد که مفاهیمی همچون عدم امکان تصاحب مادی یا معنوی را می‌رساند و در حوزه‌های ادبی، نماد امور مطلق و فراتر از دسترسی بشر به شمار می‌رود.