یعنی چه
این عبارت یک ترکیب کنایی و استعاری در زبان فارسی است که به معنای از بین بردن عزت، قدرت و اعتبار یک شخص و او را به وضعیتی ذلیلانه و زمینگیر رساندن است. همچنین در مضامین حماسی و جنگی، به معنای به زمین افکندن دشمن، شکست دادن شدید یا مجازاً به قتل رساندن او (پیکر او را روی خاک انداختن) به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب فعلی به صورت [بَر خاکْ نِ نشانْدَنْ] است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی مانند منکوب کردن، خوار کردن، ذلیل کردن و زمینگیر کردن کاربرد دارند. خود عبارت نیز ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم کنایی در زبان انگلیسی از عباراتی استفاده میشود که بر پایین کشیدن شأن فرد یا نابود کردن قدرت او دلالت دارند.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح تعفیر به معنی خاکآلود کردن قرابت معنایی فیزیکی دارد و واژگانی چون إذلال و وضع بر جنبه معنایی آن دلالت میکنند.
نماد چیست
در ادبیات فارسی، «خاک» نماد فرودستی، تواضع و در عین حال حضیض و ذلت (در صورت اجبار) است. در نتیجه، بر خاک نشاندن به عنوان نمادِ عینیِ پایین کشیدن یک فرد از موقعیت بالای اجتماعی، سیاسی یا نظامی به پایینترین درجه ممکن شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بر خاک نشاندن
عبارت «بر خاک نشاندن» یکی از ترکیبات کنایی و استعاری اصیل در زبان و ادبیات فارسی است. این اصطلاح در وهله اول بر مفهوم ذلیل کردن، خوار ساختن و از بین بردن غرور و اعتبار یک شخص دلالت دارد؛ به طوری که فرد تمام قدرت و شأن قبلی خود را از دست داده و زمینگیر شود. در متون کهن و حماسی نیز گاه به معنای فیزیکی آن یعنی شکست دادن سخت دشمن در میدان نبرد و بر زمین افکندن او استفاده شده است.
این عبارت شباهت و قرابت معنایی بسیار نزدیکی با اصطلاح عامیانه و معروف «به خاک سیاه نشاندن» دارد، با این تفاوت که به خاک سیاه نشاندن بیشتر روی جنبه فقر، بدبختی مادی و مخروبه شدن زندگی تاکید میکند، در حالی که بر خاک نشاندن عمدتاً بر از دست رفتن مرتبه، عزت، منکوب شدن و سقوط از اوج قدرت تمرکز دارد.