یعنی چه
در اصطلاح فقهی و حقوقی، «اقاله» به معنای برهمزدن قرارداد با توافق و رضایت هر دو طرف است و «عین» به مال مشخص و خارجی (مانند یک خانه یا خودروی خاص) گفته میشود. بنابراین، «اقاله عین» به وضعیتی اشاره دارد که دو طرف توافق میکنند معاملهای را که روی یک مال معین انجام دادهاند فسخ کنند تا مال به مالک اولیه بازگردد.
تلفظ
این عبارت ترکیبی در زبان فارسی بهصورت «اِقالِ یِ عِین» تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ مستقیم این مفهوم در جداول کلمات متقاطع دقیقاً ۸ حرفی و خودِ عبارت «اقاله عین» است. در صورت نیاز به معادل، میتوان از کلمه ۵ حرفی «تفاسخ» استفاده کرد.
به انگلیسی
در حقوق قراردادهای بینالمللی، برای بیان مفهوم برهمزدن توافقی قرارداد و بازگرداندن مورد معامله، از عباراتی نظیر Mutual rescission استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح مستقیماً ریشه در فقه اسلامی و زبان عربی دارد. در متون حقوقی و فقهی عربی، همین ترکیب «إقالة العين» یا واژگانی نظیر «تفاسخ بالتراضي» به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی امروز و ادبیات حقوقی کشور، معادلهای ملموستری مانند «فسخ توافقی»، «برهمزدن دوطرفه معامله» و واژه «تفاسخ» برای رساندن این مفهوم استفاده میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل اقاله عین
«اقاله عین» یکی از مفاهیم کلیدی در فقه و حقوق قراردادها است که نشاندهنده انعطافپذیری و بازگشتپذیری عقود با تکیه بر رضایت طرفین است. زمانی که دو شخص معاملهای را انجام میدهند اما سپس یکی یا هر دو از آن پشیمان میشوند، قانون و شرع این اجازه را به آنها میدهد که با توافق یکدیگر معامله را بدون نیاز به طی کردن مراحل پیچیده قضایی برهم بزنند.
در این فرآیند حقوقی، واژه «عین» تاکید بر این دارد که موضوع معامله یک مال مشخص و ملموس بوده است. پس از انجام اقاله، در صورتی که مال هنوز موجود باشد، باید عیناً به مالک اولیه بازگردانده شود (استرداد عین). اگر در این میان مال تلف شده یا تغییر شکل داده باشد، بحث پرداخت بدل (مثل یا قیمت آن) مطرح میگردد.
این نهاد حقوقی عمیقاً ریشه در اخلاق اسلامی دارد و به مدارا و گذشت در معاملات تجاری توصیه میکند. در احادیث نیز بسیار سفارش شده است که اگر خریداری پشیمان شد، فروشنده با پذیرش اقاله به او سخت نگیرد و قرارداد را با مسالمت خاتمه دهد.