یعنی چه
السگر در منابع معتبر واژهنامهای به عنوان مدخل مستقل و معیار ثبت نشده است. این عبارت یا دگرشکلی از واژههای کهن فارسی مانند سُگُر و اسغُر به معنی خارپشت بزرگ (تشی) است، یا نگارشی اشتباه از واژه عربی السَّقَر به معنی آتش سوزان و دوزخ میباشد که در متون کلاسیک به کار رفته است.
تلفظ
بسته به ریشه واژه، اگر ریشه آن فارسی و مأخوذ از سگر باشد، به صورت سُگُر (sogor) یا سَگَر (sagar) تلفظ میشود. در صورتی که منظور واژه عربی معرفه باشد، تلفظ صحیح آن السَّقَر (as-saqar) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه السگر با ۵ حرف به عنوان پاسخ واژههای راهنما مانند خارپشت بزرگ یا دوزخ استفاده میشود؛ هرچند صورتهای سه یا چهار حرفی آن رایجترند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه بر اساس ریشه کهن آن، خارپشت، تشی، چَکاسه و سیخول هستند که به جانوری با خارهای بلند و تیردانمانند اشاره دارند.
در قرآن
عبارت السگر با این املای خاص در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، شکل عربی و صحیح آن یعنی «سَقَر» که به آتش دوزخ اشاره دارد، ۴ بار در قرآن ذکر شده است؛ از جمله در آیه ۴۸ سوره قمر که میفرماید: «ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ».
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه قدیم، جانورانی مانند خارپشت (سگر) به دلیل داشتن خارهای تدافعی، نمادی از خودحفاظتی، دوریگزینی از خلق، انزوا و مواجهه با سختیهای روزگار به شمار میرفتند.
جمعبندی و توضیح کامل السگر
واژه السگر در زبان فارسی معیار امروز کاربرد زندهای ندارد و در لغتنامههای شاخص نظیر دهخدا، معین و عمید به عنوان یک مدخل مستقل و رسمی ثبت نشده است. بررسیهای ریشهشناختی نشان میدهد که این عبارت به احتمال بسیار زیاد یک دگرشکل گویشی یا اشتباه نوشتاری از واژههای کهن «سُگُر»، «اسغُر» یا «سَغَر» است که در متون قدیمی فارسی به معنای خارپشت بزرگ یا تشی به کار میرفتهاند.
از سوی دیگر، با توجه به وجود حرف تعریف «ال»، این احتمال نیز وجود دارد که این کلمه صورت آوایی یا نگارش متفاوتی از واژه عربی «السَّقَر» باشد. سقر در زبان عربی و فرهنگ اسلامی به معنای دوزخ و آتش سوزان جهنم است و در کتاب تخصصی لغات جدول گاهی به عنوان راهنما استفاده میشود.
بنابراین برای حل جدول یا درک متون کهن، باید توجه داشت که السگر بسته به سیاق متن میتواند به جانور خارپشت یا مفهوم مذهبی جهنم اشاره داشته باشد. صورتهای اصیلتر این واژه در زبان فارسی سگر و در زبان عربی سقر هستند.