یعنی چه
در لغت به معنای طلوعکننده و برآینده است. در اصطلاح ستارهشناسی کهن، به آن بخش از منطقةالبروج گفته میشود که در لحظه تولد فرد در افق شرقی زمین در حال بالا آمدن است. در فرهنگ عامه و ادبیات، مجازاً به معنای بخت، اقبال، شانس و سرنوشت انسان به کار میرود.
مترادف
واژههایی مانند بخت، اقبال و سرنوشت نزدیکترین معانی را به این کلمه در زبان روزمره دارند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی عربی «ط ل ع» مشتق شدهاند که مفهوم برآمدن و آشکار شدن را در خود دارند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان راهنمای واژههایی چون بخت، شانس یا اختر استفاده میشود و خود نیز یک پاسخ ۴ حرفی است.
به انگلیسی
بسته به متن استفاده، در مفاهیم ستارهشناسی از Horoscope و در معانی عامیانه از Fortune یا Luck استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل طالع
واژه طالع از ریشه عربی «ط ل ع» به معنی طلوع کردن، بالا آمدن و ظاهر شدن گرفته شده است. این کلمه در اصل اسم فاعل است و به هر چیزی که برمیآید یا پدیدار میشود (مانند خورشید و ستارگان) اطلاق میگردد. در فرهنگ ایران باستان و ستارهشناسی کهن، پیوند عمیقی میان زمان تولد انسان و وضعیت ستارگان در افق وجود داشت که به مرور زمان مفهوم تقدیر را به این واژه بخشید.
در ادبیات فارسی، طالع کاربرد گستردهای دارد و شاعران بارها از ترکیبهایی چون «طالع بیدار» برای بخت خوب و «طالع نحس» یا «ادبار» برای بدبیاری استفاده کردهاند. برای نمونه در جملات روزمره میگوییم: «او طالع روشنی در پیش رو دارد» که اشاره به آیندهای موفق و خوشاقبال دارد.
نکته جالب اینجاست که خود واژه «طالع» به صورت اسم فاعل در قرآن کریم نیامده است؛ اما مشتقات دیگر این ریشه مانند «طلوع» (در آیه قبل از طلوع خورشید) و «مطلع» (در آیه مطلع الفجر) بارها با همان معنای اصلی و لغوی یعنی برآمدن و آشکار شدن نور به کار رفتهاند.