یعنی چه
واژه نضطر به معنای ناچار شدن، مجبور گردیدن و تحت فشار شرایط قرار گرفتن است به طوری که تمام راههای دیگر بسته شود و فرد یا گروه ملزم به انتخاب یک مسیر مشخص باشد. این واژه حالت بیاختیاری در برابر شرایط بیرونی را میرساند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت نَضْطَرّ است که در زبان عربی حرف ضاد و طاء با غلظت و تفخیم ادا میشوند، اما در فارسی معمولاً مخرج ضاد مانند زاء تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «مجبور میشویم» یا «ناچار میگردیم با ۴ حرف»، واژه «نضطر» قرار میگیرد.
به فارسی
دقیقترین برگردانهای فارسی برای این فعل مضارع، عباراتی مانند «ناچار میشویم»، «چارهای نداریم جز اینکه» و «به ناگزیر تن میدهیم» هستند.
نماد چیست
این واژه از نظر مفهومی و فرهنگی نماد تسلیم در برابر سرنوشت محتوم، بیاختیاری انسان در شرایط بحرانی و ضرورتهای اجتنابناپذیری است که خطوط قرمز عادی را کمرنگ میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل نضطر
واژه «نضطر» صیغه مضارع متکلممعالغیر (جمع متکلم) از باب افتعال است که ریشه اصلی آن به حروف «ض ر ر» (ضرر و ضرورت) بازمیگردد. در فرایند صرف این فعل، حرف «ت» در باب افتعال به دلیل مجاورت با حرف «ض» بر اساس قواعد ابدال به «ط» تبدیل شده و شکل «نضطر» را ساخته است تا معنای شدت ناچاری و تحت فشار قرار گرفتن را منتقل کند.
این واژه در متون کهن و اصطلاحات فقهی کاربرد ویژهای دارد. برای نمونه، در فقه اسلامی قاعده معروف «الضرورات تبیح المحظورات» به همین مفهوم اشاره دارد که در شرایط اضطرار و ناچاری، برخی محرمات یا امور ممنوع برای حفظ جان مجاز میشوند. همچنین در قرآن کریم نیز این فعل به کار رفته است؛ مانند آیه ۲۴ سوره لقمان که میفرماید «ثُمَّ نَضْطَرُّهُمْ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِیظٍ» و به معنای سوق دادن ناگزیر خطاکاران به سوی کیفر است.
در مجموع، نضطر بازتابدهنده وضعیتی است که در آن اختیار و انتخاب آزادانه از انسان سلب میشود و فرد تحت سیطره عوامل بیرونی یا قوانین طبیعی و فقهی، ناگزیر به انجام دادن یا پذیرفتن امری میگردد که در حالت عادی مایل به آن نبوده است.