یعنی چه
وضعیتی اخلاقی و روانی است که در آن فرد تواناییها، رفتار یا ویژگیهای خود را بیش از حد واقعی و برتر از دیگران میبیند؛ به عبارتی، نوعی رضایت افراطی، مغرورانه و نکوهیده از خویشتن است که باعث شکلگیری کبر و خودخواهی میشود.
در جدول
کلمه «خودپسندی» دقیقاً ۸ حرف دارد. در حل جدولهای متقاطع، با توجه به تعداد حروف درخواستی طراح جدول، میتوانید از واژگان مترادفی همچون عجب، غرور، تکبر، نخوت و خودبینی نیز استفاده کنید.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به شدت و نوع این ویژگی اخلاقی، از واژههای مختلفی استفاده میشود. Vanity بیشتر به پوچی و جلوهگری اشاره دارد، در حالی که Self-conceit و Arrogance بار معنایی تکبر و خودبزرگبینی را دلالت میکنند.
به عربی
در زبان عربی واژه «العُجب» دقیقترین معادل برای پسندیدن خود و ویژگیهای خود است. واژههای التکبر و الغرور نیز رفتارهای برخاسته از این حالت درونی را توصیف میکنند.
در قرآن
واژهٔ «خودپسندی» به صورت لفظی و مستقیم در قرآن نیامده است، اما مفهوم آن در قالب کلماتی چون «عُجب»، «کِبر» و «غرور» در آیات مربوط به سرکشی شیطان یا قارون به شدت نکوهش شده است. برای نمونه در آیه ۱۸ سوره لقمان آمده است: «وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ» که انسان را از راه رفتن با تکبر و خودپسندی بر روی زمین بازمیدارد.
جمعبندی و توضیح کامل خودپسندی
واژهٔ «خودپسندی» یک ترکیب اصیل و فصیح فارسی است که از سه جزء «خود» (ضمیر مشترک)، «پسند» (بن مضارع از مصدر پسندیدن به ریشه پهلوی pasand) و پسوند حاصلمصدر ساز «ی» تشکیل شده است. این ساختار در لغت به معنای «پسندیدن خویشتن» است و در اصطلاح اخلاقی، به حالت روانی مخربی اشاره دارد که فرد را دچار توهم برتری نسبت به سایر انسانها میکند.
در ادبیات کلاسیک فارسی و فرهنگهای عامه، «طاووس» به دلیل جلوهگری و مغرور بودن به زیبایی پرهایش، به عنوان نماد اصلی این خصلت شناخته میشود. همچنین در اسطورهشناسی بینالمللی، نماد روانشناختی آن شخصیت «نارسیس» است که مجذوب و شیفته تصویر خود در آب شد و جان باخت.
متخصصان حوزه اخلاق و روانشناسی همواره میان خودپسندی، خودشیفتگی و عزتنفس تمایز قائل میشوند؛ چرا که عزتنفس بر پایه شناخت واقعبینانه و ارزشمندی درونی استوار است، در حالی که خودپسندی ریشه در نقایص شخصیتی و نیاز کاذب به برتر نشان دادن خود دارد و با فروتنی و تواضع در تضاد کامل است.