یعنی چه
«استدلالپذیر» به ویژگی یا گزارهای اطلاق میشود که قابلیتِ بررسی، گواهآوری و توجیه عقلانی را دارد. به بیان ساده، هرگاه بتوان برای اثبات یا رد یک ادعا، باور، یا موضوع، دلایل منطقی و براهین عقلانی ارائه کرد، آن موضوع استدلالپذیر به شمار میرود و در برابر نقدهای منطقی قابل دفاع و توجیه است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «اِستِدلالپَذیر» است که از دو بخش «استدلال» (عربی) و «پذیر» (فارسی) تشکیل شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی، عبارت «استدلال پذیر» دارای ۱۱ حرف است. همچنین کلمات هممعنی دیگری مانند مدللشدنی، برهانپذیر و توجیهپذیر نیز بسته به تعداد حروف جدول کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافتار متن، از واژههای فوق برای رساندن مفهوم استدلالپذیری استفاده میشود.
به فارسی
از واژهها و تعابیر همارز فارسی برای این کلمه میتوان به «برهانپذیر»، «دلیلپذیر»، «مدللشدنی»، «قابل دفاع» و «موجه» اشاره کرد. متضادهای آن نیز شامل «استدلالناپذیر»، «ناموجه» و «غیرقابل استدلال» هستند.
در قرآن
خود ترکیب وصفی «استدلالپذیر» و مصدر «استدلال» به طور مستقیم در قرآن کریم نیامدهاند؛ اما ریشه آن یعنی «دلیل» یکبار در آیه ۴۵ سوره فرقان به کار رفته است. با این حال، مفهوم استدلالپذیری دین، توحید و آفرینش با واژگان مکرری نظیر «برهان»، «حُجّت»، «بیّنه» و «آیات» به طور گسترده مطرح شده است.
جمعبندی و توضیح کامل استدلال پذیر
واژه «استدلالپذیر» یک صفت فاعلی مرکب مغلوب در زبان فارسی است که از ترکیب واژه عربی «استدلال» (به معنی دلیل خواستن و آوردن) و تکواژ فارسی «پذیر» (بن مضارع پذیرفتن) ساخته شده است. این اصطلاح در حوزههای منطق، فلسفه و معرفتشناسی کاربرد فراوانی دارد و نشاندهنده عقلپذیری و قابل دفاع بودن یک فکر، نظریه یا گزاره از نظر معیار عقل است.
به طور کلی، زمانی یک ادعا یا گزاره را استدلالپذیر مینامیم که فراتر از یک ادعای محض یا تعبد و شهود شخصی باشد و بتوان آن را در ترازوی سنجش عقلانی و گواهآوری منطقی قرار داد. در ساختار کلمات، این واژه با ریشههایی چون دلالت، مدلول، دال و پذیرش همخانواده است.