یعنی چه
آدیاباتیک به ویژگی فرآیند یا سیستمی در علم ترمودینامیک اشاره دارد که در طی آن، هیچگونه تبادل گرما یا جرم میان سیستم و محیط اطرافش انجام نمیشود. در این فرآیند، تغییرات انرژی درونی تنها از طریق انجام کار صورت میگیرد و شرط اصلی آن تغییرات گرمای برابر با صفر است.
تلفظ
این واژه به صورت آ-دی-ا-با-تیک تلفظ میشود و یک وامواژه علمی وارد شده به زبان فارسی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای فرآیند بدون تبادل حرارت، واژه آدیاباتیک با ۹ حرف یا معادل فارسی آن یعنی بیدررو به کار میرود.
به انگلیسی
اصطلاح انگلیسی این واژه Adiabatic است که در متون علمی و فیزیک ترمودینامیک به کار میرود.
به فارسی
مهمترین و رایجترین معادل مصوب و دقیق فارسی برای این اصطلاح، واژه «بیدررو» است. همچنین عباراتی مانند عایق گرما و بینشت نیز برای رساندن این مفهوم استفاده میشوند.
نماد چیست
در فرمولهای فیزیک، شرط اصلی این فرآیند با نماد dQ = 0 (تغییرات گرما برابر با صفر) نشان داده میشود. همچنین در روابط آدیاباتیک گازهای ایدهآل، از نماد γ (گاما) یا k به عنوان شاخص آدیاباتیک استفاده میکنند.
معنی انگلیسی/خارجی
این واژه ریشه در زبان یونانی دارد و از کلمه adiabatos گرفته شده است. این کلمه از سه بخش -a (نا/غیر)، dia (از میان) و bates (قابل رفتوآمد) تشکیل شده که در مجموع به معنای نفوذناپذیر یا غیرقابل عبور (در برابر گرما) است.
جمعبندی و توضیح کامل آدیاباتیک
واژه آدیاباتیک یک اصطلاح تخصصی و بسیار کلیدی در علم ترمودینامیک و فیزیک است که به فرآیندهای بدون تبادل حرارت اشاره دارد. در این نوع فرآیند، سیستم کاملاً از نظر حرارتی ایزوله است و هیچ گرمایی به محیط فرستاده نشده یا از آن دریافت نمیشود، هرچند که دمای خود سیستم میتواند به دلیل انجام کار یا تغییرات فشار تغییر کند.
در زبان فارسی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی معادل دقیق و زیبای «بیدررو» را برای آن تصویب کرده است که به خوبی مفهوم عدم خروج و ورود گرما را میرساند. این مفهوم در پدیدههای طبیعی مانند تشکیل ابرها و همچنین در تجهیزات صنعتی و مهندسی مانند موتورهای احتراق داخلی کاربرد فراوانی دارد.