یعنی چه
پدیدهای علمی در فیزیک الکترونیک و ترانزیستورهای دوقطبی (BJT) است که در آن، افزایش ولتاژ معکوس پیوند کلکتور-بیس موجب کاهش ضخامت یا پهنای مؤثر ناحیهٔ بیس میشود. این تغییر ضخامت که به آن مدولاسیون پهنای بیس نیز میگویند، باعث افزایش ناخواستهٔ جریان کلکتور میشود.
تلفظ
این عبارت به صورت «اَثَ رِ اِرْ لی» تلفظ میشود که بخش دوم آن از نام خانوادگی دانشمند آمریکایی گرفته شده است.
در جدول
در جداول کلمات متقاطع و طراحان سوالات علمی، پاسخ این عبارت تخصصی هفتحرفی دقیقاً «اثر ارلی» است.
به انگلیسی
معادل دقیق و استاندارد بینالمللی این اصطلاح مهندسی Early effect است.
نماد چیست
در فرمولها و مدارهای الکترونیکی، تأثیر این پدیده با پارامتری به نام ولتاژ ارلی مشخص میشود که نماد آن $V_A$ است. همچنین مقاومت خروجی ناشی از این اثر را با $r_o$ نمایش میدهند.
معنی انگلیسی/خارجی
این اصطلاح از نام کاشف آن، مهندس و دانشمند آمریکایی جیمز ام. ارلی (James M. Early) گرفته شده است که در سال ۱۹۵۲ آن را فرمولبندی و معرفی کرد. از آنجا که این عبارت یک نام خاص خارجی است، ریشه لغوی سنتی در زبان فارسی یا عربی ندارد و مستقیماً از ادبیات مهندسی برق وارد زبان فارسی شده است.
جمعبندی و توضیح کامل اثر ارلی
«اثر ارلی» یا همان مدولاسیون پهنای بیس، یکی از مفاهیم کلیدی و بسیار مهم در تحلیل مدارهای آنالوگ و رفتار ترانزیستورهای دوقطبی (BJT) است. این پدیده به طراحان مدار کمک میکند تا رفتار واقعی و غیرایدئال ترانزیستور را در ولتاژهای بالا به دقت پیشبینی کنند.
ریشه این عبارت کاملاً خارجی بوده و به پاس خدمات علمی جیمز ام. ارلی، دانشمند و مهندس الکترونیک آمریکایی، به نام او ثبت شده است. بنابراین این ترکیب کاربرد ادبی، عامیانه یا سنتی در زبان فارسی ندارد و صرفاً یک اصطلاح استاندارد در فیزیک نیمههادیها به شمار میرود.
در کاربرد عملی و جملات مهندسی، معمولاً گفته میشود «برای کاهش اثر ارلی در منابع جریان، از آرایش ترانزیستوری کاسکود استفاده میکنیم». این پدیده در ترانزیستورهای ایدئال نادیده گرفته میشود، اما در واقعیت خطای قابلتوجهی در جریان خروجی ایجاد میکند که طراحان باید آن را جبرانسازی کنند.