یعنی چه
واژه «عمامهدار» از ترکیب کلمه عربی «عمامه» (پوشش سر) و پسوند فاعلی و مالکیتی فارسی «ـدار» ساخته شده است. این واژه در لغت به معنی دارنده یا پوشنده عمامه است و در اصطلاح امروز به طور خاص به روحانیون، شیوخ و علمای دینی که این پوشش مذهبی را بر سر دارند، اشاره میکند.
تلفظ
این واژه از نظر آوایی به صورت عَمامِهدار (تلفظ فصیح با کسره خفیف هاء بیان حرکت) خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسش «عمامهدار» در جدول کلمات متقاطع، خودِ واژه «عمامه دار» با ۸ حرف است. واژههای مترادفی چون «معمم»، «دستاربند» و «دستاربسته» نیز بسته به تعداد حروف جدول کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف فردی که عمامه بر سر دارد از صفت Turbaned استفاده میشود که مشتق از واژه Turban (دستار/عمامه) است.
به عربی
در زبان عربی از واژه «مُعَمَّم» (اسم مفعول از باب تفعیل) یا عبارت «ذو العمامة» برای اشاره به این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی و ترکیبی این واژه شامل «دستاربند»، «دستاربسته» و «مندیلبهسر» است. همچنین کلمه «مُکَلّا» (کسی که کلاه بر سر میگذارد) به عنوان متضاد مستقیم آن در ادبیات حوزوی و اجتماعی شناخته میشود.
در قرآن
خود واژه «عمامهدار» یا کلمه «عمامه» در متن قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، در تفاسیر و احادیث ذیل آیه ۱۲۵ سوره آلعمران نقل شده که فرشتگان یاریرسان در جنگ بدر (مسومین) عمامههایی به سر داشتند.
نماد چیست
در سنت اسلامی و بهویژه تشیع، عمامه نماد دانش مذهبی و جایگاه علمی شمرده میشود. در احادیث تاریخی از عمامه با عنوان «تاج عرب» (العَمائِمُ تِجانُ العَرَب) یاد شده که نشانگر بزرگی، اصالت و وقار فرد در میان قوم و جامعه بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل عمامه دار
واژه «عمامهدار» ترکیبی از کلمه عربی «عمامه» و پسوند مالکیت فارسی «ـدار» است که در لغت به معنای کسی است که دستار بر سر دارد. این پوشش که ریشه در سنتهای فرهنگی شبهجزیره عربستان و ایران باستان دارد، پس از اسلام به یک نماد برجسته برای هویت دینی تبدیل شد. امروزه در زبان فارسی، این اصطلاح بیشتر برای اشاره به طبقه روحانیون، علما و شیوخ مذهبی به کار میرود که این لباس سنتی را به عنوان نشانهای از تحصیلات حوزوی و پایگاه اجتماعی خود حفظ کردهاند.
از نظر لغوی و ادبی، مترادفات زیبایی مانند دستاربند و مندیلبهسر برای آن وجود دارد و در ادبیات اجتماعی کلمه «مکلا» (کلاهدار) در نقطهی مقابل آن قرار میگیرد. اگرچه خود این واژه در متن قرآن مجید به کار نرفته است، اما روایات و احادیث متعددی بر اهمیت و جایگاه آن به عنوان نشانه وقار و شرف در میان مسلمانان تاکید دارند.