علم یقین یعنی چه؟ پاسخ به این سوال در قرآن و حل جدول

جمع‌بندی و توضیح کامل علم یقین

علم یقین (یا علم‌الیقین) یکی از اصطلاحات کلیدی در حوزه معارف قرآنی، فلسفه و عرفان اسلامی است که به پایین‌ترین و اولین مرتبه از مراتب سه‌گانه یقین اشاره دارد. این مرتبه از آگاهی، از طریق استدلال‌های عقلی، نشانه‌ها، براهین منطقی یا اخبار صادق و موثق به دست می‌آید. ویژگی بارز علم یقین این است که اگرچه بر اساس مشاهده مستقیم نیست، اما استحکام منطقی آن به حدی است که هرگونه شک، شبهه، گمان و تردید را در ذهن انسان از بین می‌برد و جایگاهی پایدار دارد.

در تبیین مراتب معرفت، حکما و عرفا معمولاً از تمثیل آتش استفاده می‌کنند؛ در این تمثیل، علم‌الیقین مانند آن است که انسان از دیدن دودی که از افق برمی‌خیزد، به وجود آتش پی ببرد. این آگاهی کاملاً قطعی و درست است، اما با مرتبه بعدی یعنی «عین‌الیقین» که دیدن خود شعله‌های آتش است، و مرتبه نهایی یعنی «حق‌الیقین» که لمس گرمای آتش و سوختن در آن است، تفاوت دارد و جنبه فکری و استدلالی آن غلبه دارد.