یعنی چه
این عبارت یک گزارهٔ مرسوم در طراحهای جدول کلمات متقاطع است و به رفتار فیزیکی و کنایهای انسانها هنگام مواجهه با پدیدههای بسیار شگفتآور اشاره دارد. در فرهنگ عامه و ادبیات، افراد زمان غافلگیری یا شوک ناگهانی، انگشت یا لب خود را به دندان میگزند.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت روان و محاورهای در قالب یک گزارهٔ فعلی انجام میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این حالت فیزیکی از اصطلاح گزیدن لب و برای مفهوم کنایی شگفتی شدید از افتادن فک استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح عض اصابع به معنای دندان گرفتن انگشتان ارتباط معنایی و رفتاری نزدیکی با این مفهوم دارد.
به فارسی
در زبان فارسی رسمی و گفتاری، معادلهای دقیقتر و استانداردی مانند «خشکشان میزند»، «حیرت میکنند» یا اصطلاح کنایی «انگشت حیرت به دندان گزیدن» برای این حالت به کار میرود.
نماد چیست
این حالت در نگارگریهای سنتی ایرانی و ادبیات کلاسیک، نمادی تصویری از شوکه شدن، غافلگیری مطلق و گاهی حسرت یا پشیمانی ناگهانی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل از تعجب می خورند
عبارت «از تعجب میخورند» یک اصطلاح مستقل، رسمی یا ثبتشده در لغتنامههای مرجع زبان فارسی نیست؛ بلکه بیشتر به عنوان یک کلیدواژه و گزارهٔ راهنما در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع کاربرد دارد. طراحان جدول از این عبارت برای اشاره به یک واکنش فیزیولوژیک و اصطلاح کنایی دیرینه در فرهنگ ایرانی استفاده میکنند که همان گزیدن لب یا انگشت به دندان از شدت شگفتی است. بنابراین پاسخ معمول این خانه در جدول، واژههایی نظیر «انگشت» یا «لب» است.
در ادبیات کلاسیک فارسی و حتی نگارگریهای دوره اسلامی، تصویر کردن فردی که انگشت خود را به دندان گرفته، رایجترین شیوه برای نشان دادن انسان غافلگیر شده، متحیر یا پشیمان بوده است. اگرچه این ترکیب فعلی در گفتار روزمره استاندارد نیست و به جای آن عباراتی چون «مات و مبهوت شدن» یا «شاخ درآوردن» استفاده میشود، اما کاملاً بر مفهوم شدت شگفتزدگی و شوک ناگهانی دلالت دارد.