یعنی چه
منبر سکویی مرتفع و پلهدار است که معمولاً در مساجد و مکانهای مذهبی قرار میگیرد. خطیب یا واعظ بر روی آن مینشیند تا همگان او را ببینند و صدایش بهتر به گوش حاضران برسد. مجازاً به هر تریبون یا جایگاه بیان نظر و نصیحت نیز گفته میشود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی و عربی با کسر ميم، سکون نون و فتح باء تلفظ میشود: مِـنْـبَـر (minbar). جمع تکسیر آن در عربی «منابر» است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، کلمه ۴ حرفی «منبر» به عنوان پاسخ برای طراحانی که از راهنماهایی چون «جایگاه واعظ»، «کرسی خطابه در مسجد» یا «سکو پلهدار مساجد» استفاده میکنند، کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه pulpit دقیقترین معادل برای منبر مذهبی (به ویژه در کلیسا یا مسجد) است. واژه rostrum برای سکوهای سخنرانی عمومی و تریبونها استفاده میشود. خود واژه منبر نیز به صورت لاتین (minbar) در بافتهای تخصصی اسلامی وارد زبان انگلیسی شده است.
به عربی
واژه منبر ریشه عربی دارد و از مشتقات اسم مکان از ریشه «ن ب ر» به معنی بالا بردن صدا یا بلندی است. برخی منابع نیز آن را وامواژهای کهن از زبان گعزی (اتیوپیایی) دانسته و سپس وارد عربی و فارسی شده است.
به فارسی
برای واژه منبر معادل فارسی سره واحدی وجود ندارد، اما مفاهیمی چون «کرسی سخنرانی»، «خطابهگاه»، «سکو» و واژه بینالمللی «تریبون» به عنوان معادلهای کاربردی آن در زبان فارسی امروز شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل منبر
منبر یکی از ارکان مهم معماری مذهبی و فرهنگ اسلامی است که از صدر اسلام برای ابلاغ پیامها و خطبههای پیامبر (ص) پایهگذاری شد. این سازه پلهدار، علاوه بر کاربرد فیزیکیاش برای رساندن صدای سخنران به جمعیت، نمادی از اقتدار مذهبی، هدایت دینی و آموزش به شمار میرود.
در ادبیات فارسی، منبر جایگاه ویژهای دارد و شاعرانی چون حافظ و مولانا گاهی از آن در تقابل با مفاهیمی مثل رندی یا خانقاه استفاده کردهاند تا به نقد زهد ریایی و ظاهرسازی بپردازند. اصطلاح کنایی «بالای منبر رفتن» نیز در زبان عامیانه به معنای شروع نصیحت یا پرحرفی به کار میرود.