یعنی چه
جمازة در لغت به دو معنی اصلی به کار میرود؛ نخست شتری که بسیار چابک و تیزرو است و برای نامهرسانی یا سفرهای سریع استفاده میشود، و دوم نوعی لباس رویی مانند جُبّه با آستینهای تنگ. ریشه این واژه عربی و از ماده «جمز» به معنی دویدن و جهیدن با سرعت است.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی و متون کهن معمولاً با تشدید میم به صورت جَمّازة یا جُمّازة تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به نشانه «شتر تیزرو»، «شتر سبکسیر» یا «نوعی جبه»، واژه ۵ حرفی جمازة یا ۴ حرفی جماز مد نظر قرار میگیرد.
به عربی
در زبان عربی این واژه عینا به همین صورت به معنی شتر سریع یا تکهای از لباس به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن بسته به متن، شتر سبکسیر، مرکب سریع، یا جبه و لباس رویی آستینتنگ هستند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و اشعار کهن، جمازة نمادی از سرعت بالا، پیک و نامهرسانی چابک، بیقراری و گاهی کنایه از سرعتِ گذرِ زمان و عمر است.
جمعبندی و توضیح کامل جمازة
واژه «جمازة» یک لغت اصیل عربی است که از ریشه «ج-م-ز» به معنی دویدن و جهیدن سریع مشتق شده است. این کلمه در متون کهن و ادبیات کلاسیک فارسی نیز راه یافته و بیشتر در دو معنای کاملاً متفاوت به کار میرود: معنای اول و رایجتر آن، شتر تیزرو و چابکی است که برای سفرهای فوری یا نامهرسانی استفاده میشده؛ معنای دوم آن به نوعی پوشش و لباس رسمی یا جبه آستینتنگ اشاره دارد.
این کلمه در متن قرآن کریم به کار نرفته و کاربرد آن بیشتر در معاجم لغوی، متون حدیثی و اشعار شاعران سبک خراسانی و عراقی (مانند خاقانی و انوری) به چشم میخورد که از آن برای توصیف مرکبهای سریع در سفرهای طولانی و زیارتی بهره میبردهاند.