یعنی چه
نانوماده به موادی گفته میشود که حداقل یکی از ابعاد ساختاری آنها (طول، عرض یا ضخامت) در مقیاس نانو، یعنی بین ۱ تا ۱۰۰ نانومتر قرار داشته باشد. این مواد به دلیل اندازه بسیار کوچک و نسبت سطح به حجم بالا، رفتار و خواص فیزیکی، شیمیایی، نوری و مکانیکی کاملاً متفاوتی نسبت به مواد معمولی یا حجیم (Bulk) از خود نشان میدهند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «نانو مادی» [nāno-mādde] است که از ترکیب پیشوند بینالمللی نانو و واژه فارسی ماده ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به سؤالاتی با عنوان مادهای در مقیاس یکمیلیاردم متر یا مواد نانوساختار، کلمه «نانوماده» یا جمع آن «نانومواد» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم علمی از واژه Nanomaterial استفاده میشود.
به عربی
در متون علمی زبان عربی، این اصطلاح به صورت مادة نانوية ترجمه و به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، برای نامیدن نانوماده از ترکیب واژه بینالمللی نانو و کلمه مالزمه (به معنی ماده و مصالح) استفاده میشود.
به فارسی
این واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است و به عنوان معادل دقیق فارسی برای ساختارهای مکروسکوپی در مقیاس نانو به کار میرود. واژههای مترادف آن در فارسی علمی شامل «ماده نانومتری» و «نانوساختار» است.
نماد چیست
نانوماده در متون بینالمللی نماد تکحرفی رسمی ندارد، اما به صورت اختصاری با حروف بزرگ NM (مخفف Nanomaterial) نمایش داده میشود. همچنین مقیاس سنجش اندازه آن با نماد nm (نانومتر) مشخص میگردد.
جمعبندی و توضیح کامل نانوماده
نانوماده اصطلاحی مدرن و علمی در حوزه فناوری نانو است که به هرگونه ماده با ابعادی در حد یکمیلیاردم متر اطلاق میشود. این ترکیبات به دلیل ابعاد بسیار ریز، رفتارهای فیزیکی و شیمیایی شگفتانگیزی مانند افزایش رسانایی، تغییر رنگ یا استحکام فوقالعاده از خود نشان میدهند که در مواد حجیم اولیه دیده نمیشود.
این واژه یک کلمه مرکب مصوب فرهنگستان است که از پیشوند یونانی نانو (به معنی کوتوله) و واژه فارسی ماده تشکیل شده است. نانومواد در صنایع مختلفی از جمله پزشکی، داروسازی، الکترونیک و نساجی کاربردهای انقلابی دارند و به دلیل ماهیت کاملاً جدید و مدرن خود، پیشینه تاریخی یا کاربردی در متون کهن و مذهبی ندارند.