یعنی چه
دیوان طغرا (که با نامهای دیوان انشاء یا دیوان رسائل نیز شناخته میشده) یکی از وزارتخانهها یا ادارات مهم حکومتی در تاریخ ایران و جهان اسلام (مانند غزنویان، سلجوقیان و عثمانی) بوده است. وظیفه اصلی این دیوان، نگارش، تزیین و صدور احکام، نامهها، فرامین سلطنتی و کشیدن «طغرا» (امضای خاص، خط منحنی و مهر پادشاه) بر سر نامهها بوده است. همچنین در معنایی دیگر، به مجموعه اشعار شاعری که تخلص او طغرا بوده (مانند طغرای مشهدی) اشاره دارد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «دیوان» با کسر دال و «طغرا» با ضمه طاء و سکون غین تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات جدول و سرگرمی، پاسخ این واژه ۹ حرف دارد و به عنوان معادل دبیرخانه سلطنتی یا دفتر فرماننویسی پادشاهان گذشته به کار میرود.
به انگلیسی
برای اشاره به نهاد اداری تاریخی از واژگان مربوط به دبیرخانههای سلطنتی استفاده میشود.
به فارسی
این اصطلاح تاریخی ترکیبی در فارسی امروز به عنوان یک واژه معیار رایج کاربرد ندارد، اما نزدیکترین معادلهای مفکوره و ساختاری آن در زبان فارسی، «دبیرخانه سلطنتی»، «دفتر فرماننویسی پادشاهی» و «دیوان انشاء» هستند.
نماد چیست
دیوان طغرا در بستر سیاسی و تاریخی نماد اقتدار دولت، مشروعیت اداره کشور و فرمانروایی بیچونوچرای پادشاه بود. در ادبیات فارسی نیز، خمِ «ابروی یار» به طغرا تشبیه میشود که نماد فرمانرواییِ حسن و زیبایی معشوق بر دل عاشق است.
جمعبندی و توضیح کامل دیوان طغرا
دیوان طغرا یکی از ارکان ساختار اداری و دیوانسالاری در حکومتهای اسلامی و ایرانی نظیر غزنویان، سلجوقیان و امپراتوری عثمانی بوده است. این نهاد دولتی که با نامهای دیوان انشاء و دیوان رسائل نیز پیوند نزدیکی دارد، مسئولیت خطیر تنظیم، نگارش و تزیین مکاتبات رسمی، فرامین حکومتی و عهدنامهها را بر عهده داشت و رئیس آن با ترسیم «طغرا» که خطی منحصربهفرد و ممهور به نشان پادشاه بود، به نامهها اعتبار رسمی میبخشید.
از سوی دیگر، در بستر تاریخ ادبیات، این اصطلاح اشاره به دیوان شعر و مجموعهآثار شاعرانی دارد که «طغرا» تخلص میکردهاند؛ از جمله طغرای مشهدی که از شاعران سبک هندی در قرن یازدهم هجری است. بنابراین این واژه بسته به متن، یا یک نهاد اداری-سیاسی مقتدر تاریخی است یا یک اثر ارزشمند ادبی.