یعنی چه
کریوه در زبان فارسی به معنای زمین بلند، تپه، پشته و به ویژه گردنهها و راههای دشوار و سنگلاخ در کوهستان است. این واژه در ادبیات به صورت مجازی برای اشاره به سختیها، بلاها و مراحل دشوار زندگی (عقبه) نیز به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت فتح اول (کَ) تلفظ میشود و همریشه و دگرگونشدهٔ واژهٔ «گریوه» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راه دشوار کوهستان، گردنه یا تپه، واژهٔ ۵ حرفی «کریوه» یا معادل همریشهٔ آن «گریوه» قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم جغرافیایی آن از کلماتی چون pass یا hill استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، واژهٔ «عقبه» دقیقترین معادل برای کاربرد ادبی و جغرافیایی کریوه است.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به معانی مختلف این واژه از tepe یا geçit استفاده میشود.
به فارسی
واژگان مترادف اصیل فارسی شامل گریوه، کتل، کوتل، پشته و بلندی هستند. متضادهای آن نیز دشت، هامون، جلگه و زمین هموار میباشند. این واژه ریشه در زبانهای ایران باستان (پارسی میانه) دارد و صورت دیگری از «گریوه» (از ریشه گریب/گریبان به معنای برآمدگی و گلوگاه) است.
در قرآن
خود واژهٔ «کریوه» اصالت فارسی دارد و در متن عربی قرآن به کار نرفته است؛ اما در ترجمهها و تفاسیر کهن قرآن به زبان فارسی (مانند تفسیر طبری)، آیهٔ ۱۱ سورهٔ بلد «فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ» به «و پس عبور نکرد از کریوه (راه سخت)» ترجمه شده است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و نمادین فارسی، کریوه نماد عقبات نفسانی، موانع پرپیچوحم در مسیر زندگی، و مراحل و منازل سخت سلوک است که انسان برای رسیدن به کمال باید از آنها عبور کند.
جمعبندی و توضیح کامل کریوه
واژهٔ «کَریوه» یکی از کلمات کهن و اصیل زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه دارد و با واژهٔ «گریوه» همریشه است. این کلمه در معنای حقیقی خود به تپهها، پشتهها و به ویژه گردنهها و گذرگاههای سخت، سنگلاخ و صعبالعبور کوهستانی دلالت دارد. باید توجه داشت که این واژه از نظر ریشهشناسی و معنایی کاملاً مستقل از واژهٔ عربی «کریه» (به معنی زشت) است.
در ادبیات کلاسیک و عرفانی ایران، شاعرانی چون سنایی از کریوه به عنوان یک نماد مفهومسازی کردهاند. در این کاربرد استعاری، کریوه نشاندهندهٔ راههای پرفرازونشیب زندگی، آزمایشهای سخت الهی، موانع نفسانی و عقبههای دشواری است که انسان در مسیر تکامل و سلوک خود ناگزیر به مواجهه و عبور از آنهاست.