یعنی چه
بدامن درآویختن یک اصطلاح مجازی و کنایه ادبی کهن در زبان فارسی است. این عبارت به معنای چنگ زدن به دامن لباس شخصی بزرگ، محبوب یا مقتدر از روی بیچارگی، ارادت یا نیاز است تا از این طریق پناهندگی، حمایت، بخشش یا یاری او جلب شود. این اصطلاح نشاندهنده حالت تسلیم، خاکساری و وابستگی عاطفی یا معنوی مرید به مراد و نیازمند به ولینعمت است.
تلفظ
این ترکیب از سه جزء «بـِ» (حرف اضافه) + «دامن» (اسم) + «درآویختن» (فعل مرکب پیشوندی) تشکیل شده است و به صورت روان و پیوسته تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این کنایه ادبی با تعداد ۱۳ حرف، «بدامن دراویختن» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم کنایی میتوان از اصطلاحات مربوط به پناه بردن، التجا کردن و یا عبارات استعاری مشابه استفاده کرد.
در قرآن
عین عبارت فارسی «بدامن درآویختن» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، از نظر مفهوم استعاری و معنایی، با واژههای قرآنی نظیر «اعتصام» (چنگ زدن و پناه بردن) مانند آیه شریف «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ» (و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید) و مفهوم «فرار به سوی خدا» در آیه «فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ» قرابت معنایی بسیار نزدیکی دارد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و عرفانی ایران، «دامن» نماد پناهگاه، رحمت، قدرت و حمایتِ محبوب، پیر یا خداوند است. بر همین اساس، «درآویختن به دامن» به عنوان نمادی از تجسم عجز و بیچارگی انسان، تسلیم مطلق در برابر امر متعالی، ارادت صمیمانه مرید به مراد، و اشتیاق و طلب نجات و بخشش به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بدامن دراویختن
اصطلاح کهن و فصیح «بدامن درآویختن» یکی از کنایات زیبای زبان فارسی است که ریشه در فرهنگ و پوشش سنتی مردمان ایرانزمین دارد؛ جایی که گرفتن دامن بزرگان نشانهای از استغاثه، طلب یاری و پناهجویی بوده است. این عبارت در شعر و نثر کلاسیک کاربرد فراوانی داشته و به خوبی حالات عاطفی و روحی فردِ نیازخواه را به تصویر میکشد.
از منظر واژهشناسی، این ترکیب از فعل اصیل و ایرانی «آویختن» بهره میبرد و گرچه در متن قرآن کریم به چشم نمیخورد، بار معنایی آن کاملاً با مفاهیم والای دینی همچون توکل، اعتصام به حبلالله و پناه بردن به رحمت الهی همسو است. در لغتنامهها و فرهنگهای معتبر، مترادفهای متعددی مانند دستبهدامن شدن و التجا بردن برای آن ذکر شده و در جداول کلمات نیز به عنوان یک پاسخ سیزدهحرفی شناخته میشود.