یعنی چه
عبارت «قید قرارداد» در اصطلاحات حقوقی و اداری به دو صورت مصدری (قید کردن در قرارداد) و ترکیبی (قیدِ قرارداد) به کار میرود. این مفهوم به معنای تصریح، درج و مکتوب ساختن یک شرط، صفت، زمان یا تعهد خاص در متن یک پیمان است که حدود و نحوه اجرای توافق را مقید و مشخص میکند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه «قَید» (یا قِید در گویش عامیانه حقوقی) به کسر یا فتح قاف و سکون یاء، و «قَرارداد» تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات شرح جدول و حل معما، پاسخ دقیق برای عبارت «شرط و بند تصریح شده در متن پیمان» با ۱۰ حرف، کلمه «قید قرارداد» است.
به انگلیسی
در متون حقوقی بینالمللی برای بیان این مفهوم از واژگانی چون stipulation جهت تصریح شرط، و clause برای بندهای قراردادی استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به بندها و محدودیتهای مکتوب در پیمانها از ترکیبات sözleşme şartı یا hükmü استفاده میکنند.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی این ترکیب شامل واژگانی نظیر «شرط ضمن عقد»، «بند پیمان»، «تعهد مکتوب»، «تبصره» و «ماده حقوقی» است که همگی مفهوم محدودیت و الزامآوری را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل قید قرارداد
عبارت «قید قرارداد» از ترکیب دو واژه «قید» (به معنی بند، ریشه عربی ق-ی-د، محدودیت و زنجیر) و «قرارداد» ساخته شده است. این اصطلاح در ادبیات حقوقی و اداری به هر نوع شرط، تبصره یا بند صریحی اطلاق میشود که طرفین معامله در متن پیمان میآورند تا نحوه اجرا، زمانبندی یا الزامات خاصی را برای توافق خود معین کنند.
از نظر مفهوم نمادین، واژه قید در ادبیات کهن یادآور زنجیر و طناب است که در دنیای حقوق به «مرز تعهد» و «لزوم پایبندی به پیمان» استعاره میشود؛ چرا که بر اساس اصول فقهی و حقوقی معتبر مانند آیه شریفه «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ»، پایبندی به تمامی شروط و قیود درجشده در قراردادها برای طرفین الزامی و واجب است. متضاد این واژه در حقوق «اطلاق» به معنای آزاد و بدون شرط بودن تعهدات است.