یعنی چه
عقد عهدی در اصطلاح حقوقی و فقهی به قراردادی گفته میشود که اثر مستقیم و اصلی آن، ایجاد، انتقال یا سقوط یک تعهد و التزام (مالی یا غیرمالی) برای یک یا دو طرف قرارداد باشد؛ نه انتقال مستقیم مالکیت یک مال. به زبان ساده، در این عقد کسی مالک چیزی نمیشود، بلکه شخصی متعهد به انجام دادن یا ترک کاری میگردد، مانند قرارداد پیمانکاری، عقد ضمانت، وکالت، کفالت و عاریه.
تلفظ
واژه «عقد» با فتح عین و سکون قاف و دال (عَقد) و واژه «عهدی» با فتح عین و سکون هاء و دال مکسور و یای نسبت (عَهدی) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این اصطلاح حقوقی ۷ حرفی «عقد عهدی» است.
به انگلیسی
در متون حقوقی بینالمللی برای توصیف قراردادهایی که ماهیت تعهدی دارند از این معادلها استفاده میشود.
در قرآن
عبارت ترکیبی «عقد عهدی» به صورت یکجا در قرآن کریم نیامده است؛ اما ریشهها و پایههای مفهومی آن فراوان یافت میشود. از جمله واژه «عقود» در آیه ۱ سوره مائده («یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ») به معنای لزوم وفای به قراردادها و واژه «عهد» در آیه ۳۴ سوره اسراء («وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ ۖ إِنَّ الْعَهْدَ کَانَ مَسْئُولًا») بر پایبندی به توافقات تأکید دارند.
نماد چیست
این اصطلاح یک مفهوم انتزاعی حقوقی است و نماد تصویری سنتی ندارد. با این حال، در مفاهیم عرفی و مدرن، مواردی چون «گره زدن»، «امضای قرارداد» یا «دست دادن» به نشانه ایجاد التزام و بستن پیمان، به عنوان نمادهای بصری عقود عهدی شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل عقد عهدی
عقد عهدی یکی از تقسیمبندیهای بنیادین در حقوق قراردادها و فقه اسلامی است که تمرکز اصلی آن بر ساختن یک مسئولیت، تعهد و دین حقوقی میان طرفین است. در این نوع قراردادها، بر خلاف عقود تملیکی (مانند خرید و فروش که در همان لحظه مالکیت کالا منتقل میشود)، اثر مستقیم توافق، مکلف شدن یک یا هر دو طرف به انجام کاری یا خودداری از انجام کاری در آینده است.
نمونههای بارز این عقد شامل وکالت، ضمانت و پیمانکاری است که در آنها تعهد به اقدام و ایفای وظیفه محوریت دارد. ریشه واژگانی آن نیز به خوبی نشاندهنده ماهیت آن است؛ چرا که عقد به معنای گره زدن و عهد به معنای پیمان و وفاداری است و ترکیب آنها گویای بستن یک پیوند تعهدآور قانونی است.