یعنی چه
قرن چهاردهم میلادی (سدهٔ چهاردهم) یک واحد زمانشماری صدساله در تقویم گریگوری و ژولینی است که دقیقاً از اول ژانویه ۱۳۰۱ میلادی آغاز شد و در ۳۱ دسامبر ۱۴۰۰ میلادی به پایان رسید. این دوره در تاریخ جهان با رویدادهای بزرگی مانند شیوع طاعون بزرگ (مرگ سیاه) در اروپا و دوران ملوکالطوایفی و اواخر عهد ایلخانی در ایران همزمان بوده است.
تلفظ
عبارت «قرن چهاردهم میلادی» از سه واژه تشکیل شده که به صورت [قَرْنْ] (ترکیب ساکن)، [چَ-هارْ-دَ-هُم] (با فتحات و سکون) و [می-لا-دی] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به سؤالاتی مربوط به سدهٔ ۱۴ میلادی معمولاً خود عبارت «قرن چهاردهم میلادی» (با ۱۶ حرف بدون احتساب فواصل در شمارش سنتی) یا عبارات مشابه نظیر «سده چهاردهم» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این دوره از اصطلاحات 14th century AD یا 14th century CE (مخفف Common Era) و همچنین شکل نوشتاری کامل Fourteenth century استفاده میشود.
نماد چیست
در نظام اعداد رومی، این سده را با نماد «XIV» نمایش میدهند. از نظر نمادشناسی و نمادهای برجسته تاریخی، این قرن در اروپا یادآور شیوع طاعون بزرگ یا همان «مرگ سیاه» و در خاورمیانه با نماد شکلگیری و ثبات اولیه امپراتوری عثمانی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل قرن چهاردهم میلادی
عبارت «قرن چهاردهم میلادی» یک اصطلاح ترکیبی و توصیفی در تاریخنگاری است. واژهٔ «قرن» ریشهای عربی دارد که در اصل به معنای نسل، همدوره یا امتی است که در یک زمان زندگی میکنند؛ چنانکه در قرآن کریم نیز بارها به همین معنای نسلی و اجتماعی به کار رفته است، اما بعدها در زبان فارسی و کاربردهای تاریخی به معنای یک دورهٔ صدساله تثبیت شد. واژهٔ «میلادی» نیز منسوب به میلاد حضرت عیسی (ع) است.
این دوره در تاریخ ایران مصادف با زوال تدریجی ایلخانان مغول، شکلگیری حکومتهای محلی و ملوکالطوایفی (مانند آل مظفر و سربداران) و در نهایت ظهور تیمور لنگ و آغاز فتوحات او بود. از نظر فرهنگی نیز این سده با دوران زندگی و خلق آثار جاودانهای توسط شاعران بزرگی همچون حافظ شیرازی و خواجوی کرمانی همپوشانی دارد.
در مقیاس جهانی، قرن چهاردهم یکی از پرآشوبترین اعصار تاریخ بشری به شمار میرود. آغاز جنگهای صدساله میان انگلستان و فرانسه و کاهش شدید جمعیت جهان به دلیل بحرانهای اقلیمی و همهگیری طاعون، ساختارهای اقتصادی و اجتماعی بسیاری از تمدنها را دگرگون ساخت و زمینه را برای ورود به عصر نوزایی (رنسانس) در سدههای بعدی فراهم کرد.