یعنی چه
کلمرغ (یا کلمرغ) واژهای مرکب در زبان فارسی است که برای توصیف نوعی کرکس یا لاشخور مردارخوار به کار میرود. این پرنده به دلیل داشتن سر و گردن بیپر و طاس، به این نام خوانده میشود؛ چرا که در زبان فارسی و پهلوی، «کَل» به معنای کچل یا بیمو و «مرغ» به معنای مطلقِ پرنده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «کل مرغ» به عنوان پاسخ پنج حرفی برای طراحانی است که به دنبال نام قدیمی یا گویشی کرکس و لاشخور طاس هستند.
به انگلیسی
معادل دقیق زیستشناسی این پرنده در زبان انگلیسی Vulture است که به طور خاص برای توصیف ویژگی طاسی سر آن از اصطلاح Bald-headed vulture نیز استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این نوع پرندگان شکاری و مردارخوار از واژههای نسر و رخمه استفاده میکنند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، واژه اکبابا (Akbaba) معادل دقیق پرندگان خانواده کرکس و لاشخور است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی و فرهنگ عامه، کلمرغ به دلیل خوی مردارخواری و ظاهر طاس خود، غالباً نماد پستی، شومی، عجز و بلندپروازی بیحاصل است. این واژه در شعر شاعرانی چون امیرخسرو دهلوی در تقابل با «هما» یا «عقاب» قرار میگیرد تا تفاوت ذات پست و بلندمرتبه را نشان دهد. با این حال، در زیستنمادشناسی مدرن، این پرنده به عنوان پاککننده حیاتی اکوسیستم شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کل مرغ
واژه «کلمرغ» یا «کلمرغ» یک اسم مرکبِ قدیمی و گویشی در زبان فارسی است که از دو جزء «کَل» (به معنی کچل و بیپر) و «مرغ» (در معنای باستانی آن یعنی مطلقِ پرنده) تشکیل شده است. این اصطلاح دقیقاً به ویژگی ظاهری کرکسها و لاشخورها اشاره دارد که سر و گردنی عاری از پر دارند تا هنگام تغذیه از مردار، آلودگی به خود نگیرند.
در متون کهن ادبی و باورهای عامیانه، این پرنده جایگاهی منفی داشته و به عنوان مظهر بدشگونی و دنائت طبع توصیف شده است؛ به طوری که تربیتپذیر بودن یا تغییر ذات آن در مقایسه با مرغان بلندمرتبهای چون هما محال دانسته میشد. امروزه این واژه بیشتر در قلمرو لغتنامهها و به عنوان یک کلیدواژه خاص در حل جدولهای متقاطع کاربرد دارد.