یعنی چه
این اصطلاح در کلام و الهیات اسلامی به معنای پایهریزی استدلالهای عقلی برای اثبات تنزیه الهی است؛ یعنی اثبات اینکه خداوند شبیه به مخلوقات نیست، جسم ندارد و از هرگونه عیب و کاستی کاملاً پاک است. همچنین این عبارت عنوان کتابی مشهور از امام فخر رازی در رد عقاید جسمانگاری خداست.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب عربی به صورت [asās-ut-taqdīs] است.
به انگلیسی
در متون تخصصی فلسفی و کلامی برای انتقال مفهوم این عبارت از اصطلاحات فوق یا نگارش لاتین Asas al-Taqdis استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح کاملاً عربی است و در زبان مبدا نیز به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
برگردان روان این ترکیب به فارسی، «بنیانِ منزه شمردن پروردگار» یا «پایه پاک دانستن ذات حق» است.
در قرآن
عین ترکیب «اساس التقدیس» در متن قرآن وجود ندارد، اما مفاهیم آن مانند تنزیه و تسبیح پررنگ است؛ مثلاً ریشه «قدس» در سخن فرشتگان (وَنُقَدِّسُ لَکَ) و ریشه «اساس» به صورت فعل (أَسَّسَ بُنْیَانَهُ) در آیات دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل اساس التقدیس
عبارت «اساس التقدیس» یک ترکیب کلامی و اعتقادی در الهیات اسلامی است که از دو واژه «اساس» (به معنی پایه و بنیان) و «تقدیس» (به معنی پاک و منزه دانستن) تشکیل شده است. این اصطلاح در اصطلاح دانشمندان دینی، به مجموعه اصول و براهینی اشاره دارد که ثابت میکنند خداوند متعال از هرگونه صفات مخلوقات، مانند داشتن جسم، مکان، جهت یا نقص و محدودیت، کاملاً پاک و مبرا است.
شهرت ویژه این عبارت به دلیل کتابی تاریخی و جریانساز به همین نام از «امام فخر رازی»، متکلم بزرگ قرن ششم و هفتم هجری است. او این اثر را در دفاع از مذهب تنزیه و در رد دیدگاههای گروههایی نوشت که برای خدا ویژگیهای مادی قائل بودند. این مفهوم در ساختار حل جدول نیز به عنوان یک ترکیب ۱۱ حرفی با بار معنایی مذهبی و فلسفی شناخته میشود.