یعنی چه
اهل فتوت به کسانی گفته میشود که به آیین جوانمردی، مروت، بخشندگی، دستگیری از ضعفا و فداکاری پایبندند. این اصطلاح در تاریخ اسلامی و ایرانی به جریانها و تشکلهای اجتماعی، مذهبی و عرفانی (مانند عیاران و پهلوانان) اشاره دارد که اصول اخلاقی ویژهای را رعایت میکردند و حضرت علی (ع) را پیشوا و نماد غایی خود میدانستند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ عربی «اهل» (به کسر لام در حالت مضاف) و «فتوّت» (با ضمه فاء و تاء و تشدید واو مفتوح) تشکیل شده است.
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلماتی مانند جوانمردان، عیاران، فتیان و اهل مروت به عنوان معادلهای اصلی کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای بیان این مفهوم اخلاقی و تاریخی در انگلیسی، از واژه Chivalry (آیین شهسواری و جوانمردی) یا نگارش مستقیم مفهوم فتوّت استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این اصطلاح عینا به صورت أهل الفتوة به کار میرود و واژه فتیان نیز جمع فتی به معنای جوانمردان است.
در قرآن
خود ترکیب «اهل فتوت» در قرآن ذکر نشده است، اما ریشه آن یعنی واژههای «فَتًی» (جوان/جوانمرد) و «فِتْیَة» (جوانمردان) در توصیف صالحان به کار رفته است؛ از جمله درباره حضرت ابراهیم (ع) هنگام بتشکنی (فَتًى يَذْكُرُهُمْ) و در وصف اصحاب کهف که به پروردگارشان ایمان آوردند (إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ).
جمعبندی و توضیح کامل اهل فتوت
اهل فتوت در تاریخ و فرهنگ ایرانی-اسلامی به گروهی از انسانهای شریف، جوانمرد و عیار اطلاق میشد که زندگی خود را وقف خدمت به مردم، دستگیری از مظلومان و پاسداری از ارزشهای اخلاقی میکردند. این جریان که ریشه در مفهوم قرآنی «فتی» (جوانمرد) دارد، در بستر عرفان و اصناف اجتماعی رشد کرد و کتابهایی تحت عنوان «فتوتنامه» برای تبیین آداب و اصول آن نگاشته شد.
بزرگترین نماد و پیشوای اهل فتوت، حضرت علی (ع) است که بر اساس حدیث شریف «لا فتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار» کانون اصلی این تفکر شناخته میشود. نمادهای رفتاری این گروه شامل ایثار بدون منت، رازداری، گذشت و فروتنی بود و پوشش خاص آنها مانند سراویل (شلوار فتوت) امروزه به نوعی در آیین ورزشهای باستانی و زورخانهای تداوم یافته است.