یعنی چه
واژه بلغار در زبان فارسی دو معنای اصلی دارد: نخست نام قومی تاریخی و کوچنشین در سدههای میانه که در حوضه رود ولگا و بالکان ساکن بودند و پایهگذار کشور بلغارستان شدند. دوم، نام نوعی چرم مرغوب، ضخیم، موجدار و خوشبو که در قدیم برای ساخت کفش، صندوق و زین اسب استفاده میشد.
در جدول
پاسخ متداول برای قوم قدیمی بالکان، چرم ضخیم و مرغوب یا پایتخت تاریخی ولگا کلمه «بلغار» با ۵ حرف است.
به انگلیسی
برای اشاره به قوم تاریخی از Bulgar و برای زبان یا مردم و صفت منسوب به کشور بلغارستان امروزی از Bulgarian استفاده میشود.
به عربی
در متون و جغرافیای کهن عربی، این واژه گاه به صورت «بُرغار» یا «بُرغَر» نیز ضبط شده است.
به ترکی
ریشه این واژه از زبانهای ترکی باستان (احتمالاً از فعل bulgamar به معنی مخلوط کردن) گرفته شده است.
به فارسی
در زبان فارسی ανάλογα با متن، معادلهای آن چرم بودار، ادیم، تلاتین یا قوم بلغارستانی است.
در قرآن
واژه بلغار هیچگونه کاربرد دینی یا لغوی در متن قرآن کریم ندارد و تنها پیوند معاصر آنها، ترجمه قرآن به زبان بلغاری است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی (بهویژه اشعار خاقانی و نظامی)، مردم بلغار نماد زیبایی، سپیدی پوست و سرما بودند. همچنین در امثال و حکم، چرم بلغار نمادی از استحکام، سرسختی و نفوذناپذیری در برابر آب به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بلغار
واژه بلغار در فرهنگ و ادبیات فارسی دارای هویت دوگانهای است؛ از یک سو به عنوان یک اسم خاص، به قومی تاریخی و ترکتبار در قرون وسطی اشاره دارد که پس از مهاجرت و آمیختگی با اسلاوها، بنیانگذار فرهنگ و کشور بلغارستان امروزی شدند. در شعر کهن فارسی، مردم این سرزمین به سبب سپیدپوستی و زیبایی شهره بودهاند.
از سوی دیگر، بلغار در اصطلاح بازرگانی و سنتی ایران، نام نوعی چرم بسیار مرغوب، معطر و نفوذناپذیر بوده که از آن برای ساخت وسایل محکم نظیر صندوق و کفش استفاده میکردند. ریشه لغوی این واژه به زبانهای ترکی باستان بازمیگردد که به مفهوم آمیختگی قبایل اشاره دارد.