یعنی چه
واژهٔ «ترابا» در واقع همان کلمهٔ عربی «تُراب» (به معنی خاک) است که تنوین نصب گرفته است. این کلمه در زبان فارسی به عنوان مفاهیمی چون خاک آفرینش، غبار و زمین نرم شناخته میشود و در متون دینی اشاره به منشأ جسمانی انسان و سرانجام او پس از مرگ دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه به صورت ضمّه در حرف اول، فتح در حرف دوم و تنوین نصب در پایان یعنی [تُ - را - بَنْ] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد و معمولاً در پاسخ به سؤالاتی نظیر «خاک به عربی با تنوین» یا «آیه یا لیتنی کنت...» قرار میگیرد.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این کلمه با توجه به بافت متن شامل خاک، زمین و گرد و غبار میشود.
به عربی
ریشهٔ اصلی این کلمه عربی است و خود از واژهٔ تُراب مشتق شده است.
به فارسی
رایجترین و دقیقترین برگردانهای فارسی برای این واژه کلمات «خاک»، «زمین» و «گرد و غبار» هستند.
نماد چیست
در ادبیات اسلامی، عرفانی و قرآنی، این واژه نمادی از خلقت نخستین انسان از خاک، بازگشت بدن به زمین پس از مرگ (فناپذیری) و همچنین کنایه از خاکساری و تواضع عمیق در برابر آفریننده است.
جمعبندی و توضیح کامل ترابا
واژهٔ «ترابا» (تُراباً) در حقیقت شکل تنویندار واژهٔ عربی «تراب» به معنای خاک و زمین نرم است. این کلمه به صورت مستقل در لغتنامههای اصیل فارسی ثبت نشده، بلکه به دلیل کاربرد واژگانی و قرآنی آن وارد زبان و ادبیات شده است.
این عبارت در قرآن کریم ۹ مرتبه تکرار شده است که مشهورترین آنها در آیه ۴۰ سوره نبأ («وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَابًا») از زبان منکران معاد بیان میشود که پس از مرگ و دیدن حقایق، آرزو میکنند کاش خاک میبودند و برانگیخته نمیشدند.
در فرهنگ و ادبیات عرفانی، تراب و ترابا یادآور منشأ مادی انسان، فروتنی، افتادگی و در نهایت بازگشت جسم به آغوش زمین پس از پایان زندگی دنیوی است.