یعنی چه
واژه «تشقلب» در فرهنگهای لغت معتبر و کهن فارسی (مانند دهخدا و معین) به عنوان یک مدخل مستقل ثبت نشده است. این کلمه در اصل یک مصدر عربی (بر وزن تفعلل از ریشه چهارحرفی و عامیانه ش-ق-ل-ب) به معنی پشتک زدن، چرخیدن و دگرگون شدن است. در زبان محاوره فارسی، گاهی این واژه به عنوان یک غلط گفتاری یا آمیخته با کلمه «تقلب» (به معنی فریب و تخلف در امتحان) نیز شنیده میشود.
تلفظ
این واژه بر وزن مصدر باب تفعلل در افعال رباعی مجرد (مانند تدحرج) تلفظ میشود و در گویشهای مختلف ممکن است با حرکتهای متفاوتی در مصوتها ادا شود.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، اگر این واژه مد نظر باشد، پاسخ معمولاً ۵ حرفی است و با مفاهیمی مثل معلق زدن یا ژیمناستیک در ارتباط است. همچنین در صورت منظور بودن واژه تقلب، مفاهیمی چون فریب و نیرنگ پاسخ خواهد بود.
به انگلیسی
اگر منظور از واژه حرکت فیزیکی چرخیدن و کلهپا شدن باشد، معادلهای حرکتی و ورزشی مانند Somersault استفاده میشود. اگر منظور کاربر همان واژه تقلب باشد، کلمه Cheating یا Fraud مناسب است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای مفهوم پشتک و معلق زدن از اصطلاح Takla استفاده میشود. برای مفهوم جایگزین آن یعنی تقلب نیز واژه Kopya به کار میرود.
در قرآن
کلمه «تشقلب» هیچگونه کاربرد قرآنی یا فصیح کهن ندارد. با این حال، ریشه سه حرفی «ق-ل-ب» که با کلمه احتمالی تقلب مشترک است، به فراوانی در قرآن در قالب کلماتی چون «تقلب»، «مقلب» و «یقلبون» به معانی دگرگونی احوال، زیرورو شدن و قلب انسان به کار رفته است.
نماد چیست
حرکت تشقلب (پشتک زدن) در مفاهیم نمادین به معنای دگرگون شدن ناگهانی اوضاع، از دست رفتن تعادل موقت یا کلهپا شدن در یک موقعیت است. در اصطلاحات ورزشی نیز این واژه نماد انعطافپذیری و حرکات آکروباتیک محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تشقلب
واژه «تشقلب» در زبان فارسی معیار و لغتنامههای رسمی جایگاه مدونی ندارد و به عنوان یک واژه مستقل فارسی شناخته نمیشود. ریشه این کلمه به زبان عربی عامیانه و برخی گویشهای شامی بازمیگردد که در آنجا به معنی پشتک زدن، معلق زدن، وارونه شدن یا کلهپا شدن (رأساً علی عقب) به کار میرود و بر وزن تفعلل ساخته شده است.
در کاربردهای روزمره فارسی، این کلمه معمولاً به دو دلیل شنیده میشود؛ اول به عنوان یک اصطلاح عامیانه و دخیل برای توصیف حرکات نمایشی و چرخشی، و دوم به عنوان یک غلط املایی یا اشتباه گفتاری رایج از واژه «تقلب» (به معنی نیرنگ و تخلف در آزمون). بنابراین بسته به سیاق متن، معنای آن میتواند بین یک حرکت فیزیکی آکروباتیک یا یک تخلف آموزشی و اخلاقی متغیر باشد.