معنی
غفلت در لغت به معنای بیخبری، فراموش کردن، سهلانگاری و نادیده گرفتن ناآگاهانه یا آگاهانه یک امر مهم است. این حالت زمانی رخ میدهد که موضوعی در حافظه یا پیرامون انسان وجود دارد، اما به دلیل عدم توجه و تمرکز، مورد بیاعتنایی قرار میگیرد.
یعنی چه
در اصطلاح، غفلت یعنی انسان از آنچه که باید به آن توجه کند و هوشیار باشد، غافل و بیخبر بماند. این واژه اغلب در زمینههای اخلاقی، دینی و ادبی برای توصیف حالت خوابزدگی روحی و بیتوجهی به حقایق زندگی و آخرت به کار میرود.
مترادف
این کلمات همگی بر مفهوم مشترک دور ماندن از هوشیاری، سستی در انجام وظایف و بیخبر بودن از یک جریان یا حقیقت دلالت دارند.
متضاد
کلماتی که در نقطه مقابل غفلت قرار دارند، نشاندهنده حالت بیداری ذهنی، توجه کامل به امور و یادآوری مداوم حقایق هستند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی «غ ف ل» مشتق شدهاند و به مفاهیمی چون شخص بیخبر، خود را به بیخبری زدن، امر فریبخورده یا فراموششده و فریب دادن اشاره دارند.
ریشه
واژه غفلت ریشه عربی دارد و از ماده سه حرفی «غفل» گرفته شده است. فعل آن «غَفَلَ» به معنی بیخبر شد و مصدر آن «غَفْلَة» به معنای حالت بیخبری است که از زبان عربی وارد زبان و ادبیات فارسی شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر طراح به دنبال کلمهای ۴ حرفی با مفهوم بیخبری یا سهلانگاری باشد، خود واژه «غفلت» یک پاسخ دقیق است. واژههای جایگزین با تعداد حروف متفاوت نیز میتوانند به عنوان هممعنی استفاده شوند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، معادلهای انگلیسی غفلت متفاوت است؛ در موارد حقوقی و وظایف روزمره از negligence و در موارد اخلاقی و ذهنی از heedlessness یا inattention استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل غفلت
واژه غفلت که ریشه در زبان عربی دارد، در فرهنگ و زبان فارسی به معنای بیخبری، سهلانگاری و نوعی خوابزدگی ذهنی و روحی به کار میرود. این حالت زمانی رخ میدهد که انسان با وجود داشتن ابزارهای شناخت و آگاهی، نسبت به یک موضوع حیاتی یا وظیفهای مهم بیتوجهی نشان میدهد. غفلت میتواند هم به صورت ناآگاهانه و هم به صورت مسامحهکاری عمدی شکل بگیرد.
در فرهنگ قرآنی و متون ادبی، غفلت به عنوان سرچشمه بسیاری از خطاها و زیانهای مادی و معنوی شناخته میشود و ۳۵ بار در قرآن به آن اشاره شده است. این مفهوم در تقابل مستقیم با «ذکر» (یادآوری و بیداری) قرار دارد. عارفان و شاعران پارسیگو نیز بارها از تعابیری همچون «خواب غفلت» یا «پرده غفلت» استفاده کردهاند تا نشان دهند این حالت چگونه مانع درک حقیقت و رسیدن به هوشیاری راستین میشود.