یعنی چه
من بوکر (Man Booker Prize) نام سابق یکی از معتبرترین و بزرگترین جوایز ادبی جهان است که به صورت سالانه به بهترین رمان بلند نوشتهشده به زبان انگلیسی و منتشرشده در بریتانیا یا ایرلند اهدا میشود. این جایزه تأثیر شگرفی بر شهرت نویسنده و میزان فروش کتاب دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «مَن بوکِر» است که بخش اول با فتح میم و بخش دوم با ضمه باء و کسره کاف خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سنجههایی چون «جایزه ادبی معروف بریتانیا» یا «جایزه رمان انگلیسی»، عبارت شش حرفی «من بوکر» یا نسخه چهار حرفی آن یعنی «بوکر» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این عنوان به صورت The Man Booker Prize مکتوب میشد که امروزه به نام اصلی خود یعنی The Booker Prize بازگشته است.
به فارسی
در زبان فارسی برگردان لغوی دقیقی برای این نام خاص وجود ندارد و دقیقاً به صورت عبارات «جایزه ادبی بوکر»، «جایزه بوکر» یا «من بوکر» ترانویسی و استفاده میشود.
نماد چیست
این عبارت در جامعه بینالمللی و محافل فرهنگی نمادی از موفقیت بزرگ ادبی، اوج هنر رماننویسی، شاهکار داستانی و تضمینی برای کیفیت تراز اول یک کتاب به شمار میرود.
معنی انگلیسی/خارجی
The term 'Man Booker' refers to a historical era of the UK's most celebrated literary award, presented annually for the best original novel written in the English language.
جمعبندی و توضیح کامل من بوکر
عبارت «من بوکر» در واقع یک واژه اصیل لغوی در زبان فارسی یا حتی یک واژه معنایی سنتی در زبان انگلیسی نیست، بلکه یک اسم خاص ترکیبی و عنوان یکی از جریانسازترین و معتبرترین جوایز دنیای ادبیات محسوب میشود. این جایزه در سال ۱۹۶۹ میلادی کار خود را با نام «جایزه بوکر» آغاز کرد. هدف اولیه آن، کشف، معرفی و تقدیر از بهترین رمانهای بلندی بود که به زبان انگلیسی نگاشته شده و در خاک بریتانیا یا ایرلند به چاپ رسیده بودند. دریافت این جایزه مادی و معنوی، به سرعت مسیر حرفهای نویسندگان را دگرگون میسازد.
ساختار واژگانی این نام از ترکیب دو نام تجاری و سرمایهگذاری شکل گرفته است. بخش اول یعنی «من» (Man) از نام گروه سرمایهگذاری مالی «من گروپ» (Man Group) ریشه میگیرد که در بازه زمانی سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۹ میلادی حامی مالی اصلی این رویداد بود. بخش دوم یعنی «بوکر» (Booker) از نام شرکت پخش و بازرگانی «بوکر-مککانل» گرفته شده که از بنیانگذاران اولیه این نشان ادبی در دهه شصت میلادی بود. پس از پایان قرارداد با گروه من در سال ۲۰۱۹، واژه «مَن» از این عنوان حذف شد و امروزه این رویداد بزرگ مجدداً با نام اصلی خود یعنی «جایزه بوکر» شناخته میشود.
کاربرد واقعی این واژه بیشتر در متون خبری، نقدها، معرفی کتابها و گفتگوهای فرهنگی به چشم میخورد؛ به عنوان مثال وقتی گفته میشود: «این رمان تازه توانسته در لیست نامزدهای اولیه من بوکر قرار گیرد»، به این معناست که اثر مذکور به فیلترهای سختگیرانه داوری این جایزه راه یافته و از کیفیت هنری و ساختاری بسیار بالایی برخوردار است. این رویداد یک خواهرخوانده نیز به نام «جایزه بینالمللی بوکر» دارد که به آثار ترجمهشده به زبان انگلیسی اهدا میشود و نباید این دو را با یکدیگر اشتباه گرفت.
گاهی در برداشتهای اشتباه عامیانه، به دلیل وجود واژه «من» (Man)، افراد تصور میکنند این جایزه مخصوص نویسندگان مرد است یا ارتباطی به جنسیت دارد؛ در حالی که این تلقی کاملاً اشتباه بوده و همانطور که گفته شد، این جزء صرفاً مخفف نام یک کمپانی سرمایهگذار است و نویسندگان شایسته از هر جنسیت و ملیتی، در صورت انتشار اثرشان به زبان انگلیسی در بریتانیا، شانس تصاحب آن را دارند. اشتباه رایج دیگر، خلط کردن آن با جوایز عامهپسندتر است، در حالی که بوکر کاملاً بر جنبههای فنی، هنری و ساختار نوین رمان تمرکز دارد.
یک نکته کاربردی و فرهنگی در خصوص این پدیده، پدیده تغییری است که در بازار نشر به «اثر بوکر» معروف است. به محض اینکه نام کتابی در فهرست نامزدهای نهایی یا به عنوان برنده این جایزه اعلام میشود، تیراژ فروش آن کتاب در سراسر جهان به شکل انفجاری افزایش مییابد و مترجمان در کشورهای مختلف از جمله ایران، به سرعت رقابت خود را برای ترجمه و انتشار آن اثر به زبان بومی آغاز میکنند. شناخت این اصطلاح برای علاقهمندان به کتابخوانی، یک راهنمای عالی جهت یافتن شاهکارهای معاصر ادبیات جهان است.