یعنی چه
واژه «اندلاق» مصدری عربی از باب انفعال است که به مفاهیمی چون جاری شدن ناگهانی، بیرون جهیدن، فوران کردن (مانند خون یا محتویات شکم) و همچنین هجوم آوردن ناگهانی لشکر یا جمعیت اشاره دارد.
تلفظ
این کلمه بر وزن اِنفِعال تلفظ میشود و حرکت حروف آن به صورت همزه مکسور، نون ساکن، دال مفتوح، لام مفتوح همراه با الف مدی و قاف ساکن است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنماهایی همچون بیرون ریختن، فوران کردن یا پیش آمدن ناگهانی، واژه ۶ حرفی «اندلاق» مد نظر قرار میگیرد.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و از ریشه (د ل ق) گرفته شده است. در زبان عربی به معنای ریزش، جلو آمدن، بروز یا پرولاپس و فتق در اصطلاحات پزشکی به کار میرود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون بیرونآمدگی، خروج شدید، جاری شدن ناگهانی و هجوم یا پیشافتادن است که در متون کهن فارسی به کار رفتهاند.
در قرآن
واژه اندلاق یا ریشه آن در قرآن مجید نیامده است؛ اما مفهوم آن در احادیث نبوی (مانند فتندلق أقتابه فی النار به معنی بیرون ریختن امعاء) و تعابیر مشابه قرآنی نظیر انفجار و فیضان دیده میشود.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و نثرهای کهن، اندلاق به عنوان نمادی برای به تصویر کشیدن شدت، خشونت حرکت، یا خروج ناگهانی و مهارناپذیر چیزهایی مانند اشک، خون، سپاه یا جمعیت استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل اندلاق
واژه «اندلاق» یک مصدر عربی از باب انفعال و از ریشه سه حرفی (د-ل-ق) است که وارد زبان و ادبیات کهن فارسی شده است. معنای محوری این کلمه بر لغزیدن، بیرون افتادن، سرریز شدن و پیشآمدگی ناگهانی استوار است. در متون قدیمی، این واژه هم در توصیفات فیزیکی و مادی (مانند بیرون ریختن محتویات یا پرولاپس در اصطلاحات پزشکی) و هم در تعابیر استعاری و ادبی (مانند هجوم مهارناپذیر سپاه یا فوران احساسات) کاربرد داشته است.
این واژه اگرچه در متن قرآن کریم به چشم نمیخورد، اما در احادیث و روایات تاریخی برای توصیف صحنههای شدید خروج و بیرونزدگی به کار رفته است. در زبان فارسی امروز کاربرد عمومی کمتری دارد، اما همچنان در اصطلاحات دقیق لغوی و حل جدولهای کلمات به عنوان یک واژه ششحرفی با مفهوم فوران و خروج ناگهانی شناخته میشود.