یعنی چه
این واژه در اصل برای بیان ندبه و استغاثه به کار میرود. وقتی موقعیتی را «وانفسا» توصیف میکنند، یعنی وضعیتی چنان سخت، پرآشوب و بحرانی پیش آمده که روابط و علایق فراموش شدهاند و خودخواهیِ ناگزیر ناشی از ترس بر جامعه یا فرد حاکم شده است.
تلفظ
این کلمه با فتح نون و فاء و سکون سین تلفظ میشود (وَ ا نَ فْ س ا).
در جدول
در سؤالات جدول کلمات متقاطع، پاسخ این واژه به عنوان صوت ابراز اندوه یا موقعیت بحرانی، دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه کاربرد جملهای مد نظر باشد یا توصیف یک وضعیت آشفته، معادلات انگلیسی متفاوتی برای آن وجود دارد.
به عربی
این کلمه ریشه عربی دارد و از ترکیب حرف ندای «وا» + «نَفْس» + الف ندبه ساخته شده است.
به فارسی
در برگردان دقیق فارسی میتوان از اصطلاحات ندایی چون «وای بر جانم» یا توصیفاتی مثل «روزگار سخت و بحرانی» استفاده کرد.
در قرآن
عین کلمه ترکیبی «وانفسا» در متن قرآن کریم مستعمل نیست. با این حال، تصویر ملموس آن ریشه در آیات توصیفکننده قیامت دارد؛ آنجا که در سوره عبس میفرماید انسان در روز رستاخیز از برادر، مادر و پدرش فرار میکند و هر کسی تنها به فکر خویش است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک، عرفان و تاریخنگاری، «روز وانفسا» یا موقعیت وانفسا مظهر لحظهای است که بحران به اوج خود رسیده، ترس همه وجود فرد را فراگرفته و آگاهی نفس از فانی بودن و بییاور بودن خود آشکار میشود.
جمعبندی و توضیح کامل وانفسا
واژهٔ «وانفسا» یک شبهجمله و صوت مرکب با ریشهٔ عربی است که از نظر لغوی به معنای «ای دریغ از من» یا «وای بر جان من» به کار میرود. این کلمه از ترکیب حرف ندای «وا» و واژهٔ «نفس» پدید آمده و در زبان فارسی تبلور حالتی از اضطرار، آشفتگی عمیق و بحرانهای هولناک است.
در اصطلاح عامه و ادبیات، تعبیر «روز وانفسا» مجازاً به موقعیتهایی اطلاق میشود که نظم جامعه یا ثبات فردی کاملاً فروپاشیده و هر کس صرفاً در تلاش برای نجات جان یا منافع خویش است، به طوری که هیچکس به دیگری توجهی ندارد. این مفهوم قرابت معنایی بالایی با توصیفات روز قیامت در باورهای اسلامی دارد؛ جایی که بر اساس روایات، همگان فریادِ «وانفسا» سر میدهند.
در ساختار جدول کلمات متقاطع، این واژه یک پاسخ ۶ حرفی است که مفاهیمی چون حسرت، فغان و بحران شدید را تداعی میکند و مترادفهای فارسی متعددی چون واویلا، واحسرتا و هیهات دارد.