یعنی چه
اصطلاحی کهن و حقوقی در زبان فارسی (برگرفته از عربی) است که برای اشاره به اموال غیرمنقول به کار میرود؛ «ضیاع» جمعِ ضیعه به معنی زمینهای کشاورزی و باغها است و «عقار» به معنی ملک، خانه و اراضی غیرمنقول است. در مجموع به داراییهای ملکی و ثروت پایدار ناشی از زمین اشاره دارد.
تلفظ
این ترکیب با کسرِ ضاد در کلمه اول تلفظ میشود؛ یعنی «ضِیاع» (جمعِ ضیعه) که نباید آن را با ضَیاع (به معنی نابودی و تلف شدن) اشتباه گرفت.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی که به عنوان طراح سوال برای این مفهوم به کار میروند معمولاً «املاک و مستغلات»، «دارایی ملکی» یا «آب و ملک» هستند. خود واژه «ضیاع و عقار» مجموعاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون حقوقی و بازرگانی انگلیسی، بهترین معادلها برای توصیف این نوع داراییها اصطلاحات مربوط به املاک غیرمنقول و زمینداری است.
به عربی
این ترکیب ریشه مستقیم در فقه و حقوق اسلامی دارد و در زبان عربی نیز به همین صورت یا به شکل العقارات برای نامیدن اموال غیرمنقول استفاده میشود.
به فارسی
نزدیکترین و آشناترین معادلهای اصیل فارسی برای این ترکیب، عباراتی نظیر «آب و ملک»، «خواسته»، «املاک و مستغلات» و «اراضی و باغات» هستند.
در قرآن
ترکیب واژگانی «ضیاع و عقار» در متن قرآن مجید وجود ندارد. واژه عقار اصلاً در قرآن ذکر نشده و واژه ضِیاع (به معنی املاک) نیز نیامده است؛ اما مشتقات دیگر ریشه (ض-ی-ع) مانند «أَضاعُوا» به معنی تباه کردن و از بین بردن در آیات دیده میشود که معنایی کاملاً متفاوت با زمین و دارایی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل ضیاع و عقار
ترکیب واژگانی «ضیاع و عقار» یکی از اصطلاحات کهن، ادبی و حقوقی در زبان فارسی است که از زبان عربی وام گرفته شده و به طور یکپارچه برای اشاره به اموال غیرمنقول به کار میرود. بخش اول آن یعنی «ضِیاع» جمع ضیعه به معنی باغات، آب و زمینهای کشاورزی درآمدزا است و بخش دوم یعنی «عقار» به ملک، خانه و دکان اشاره دارد. در متون تاریخی مانند تاریخ بیهقی و متون دیوانی، داشتن ضیاع و عقار نمادی از ثروت پایدار، اصالت خانوادگی و قدرت اقتصادی به شمار میرفته است.
نکته ظریف در تلفظ این واژه، کسرِ حرف ضاد ([ضِ]) است؛ چرا که نباید آن را با ضَیاع (با فتح ضاد) به معنی نابودی و تباهی اشتباه گرفت، هرچند که هر دو در ریشه لغوی مشترک هستند. این اصطلاح امروزه بیشتر در متون حقوقی، فقهی و ادبیات کلاسیک کاربرد دارد و معادل مدرن آن همان املاک و مستغلات است.