یعنی چه
آجیده صفت مفعولی از مصدر آجیدن است. این واژه به هر چیزی اشاره دارد که توسط یک شیء نوکتیز مانند سوزن خلیده و سوراخ شده باشد، یا به سبک خاصی از دوخت ظریف سنتی (آجیدهدوزی) اشاره میکند. همچنین به برجستگیها و دندانههای روی سطح ابزارهایی مانند سوهان نیز آجیده میگویند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «آ» کشیده، «ج» با کسره، «ی» ساکن، «د» با فتحه و «ه» صامت در آخر است (â-ji-deh).
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژهٔ «آجیده» معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «سوزنخورده»، «سوراخسوراخ»، «بخیهخورده» یا «نوعی دوخت سنتی» کاربرد دارد و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به زمینهٔ متن، معادل انگلیسی آن تغییر میکند؛ در صنایع دستی به معنای پنبهدوزی شده معادل Quilted و در مفاهیم صنعتی و فنی معادل Knurled است.
به عربی
در زبان عربی با توجه به ابعاد معنایی واژه، کلمات متفاوتی استفاده میشود که مفهوم سوراخ شدن یا دوختهشدن را میرسانند.
به ترکی
برای مفهوم برجستگی و دندانه از Dişli و برای مفهوم سوراخسوراخ بودن از واژه Delikli استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل و هممعنی فارسی این کلمه شامل آژیده، آجده، خلیده، نگنده، دندانهدندانه و در برخی متون قدیمی به معنای مجاز فرسوده و مندرس است.
نماد چیست
این واژه در صنایع دستی ایران و هنر آجیدهدوزی (پنبهدوزی)، نمادی از ظرافت، صبر و اصالت هنر دست ایرانی است. در ادبیات مکتوب و کهن فارسی، گاهی به صورت استعاری به عنوان نمادی از آسیبدیدگی، فرسودگی، گذر زمان یا تجربهی رنجهای پیدرپی (سوراخسوراخ شدن دل یا تن) به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل آجیده
واژهٔ «آجیده» یک صفت مفعولی اصیل فارسی از ریشهٔ پهلوی و مصدر «آجیدن» یا «آژدن» به معنای فرو کردن شیء نوکتیز است. این کلمه در فرهنگ لغات سه کاربرد اصلی و متمایز دارد: نخست به هر چیزی که سوزنخورده و سوراخسوراخ شده باشد اطلاق میشود؛ دوم در صنایع دستی به نوعی دوخت بسیار ظریف و پنبهدوزی سنتی میگویند؛ و سوم در ابزارشناسی به زبریها و برجستگیهای روی سطح سوهان اشاره دارد.
این واژه کاملاً ریشه ایرانی داشته و در متون قرآنی به کار نرفته است، اما حضور پررنگی در ادبیات کلاسیک فارسی دارد. در کاربردهای استعاری، شعرا از آن برای توصیف دلِ رنجدیده یا جامهٔ مندرس و فرسوده استفاده میکردهاند، در حالی که امروزه بیشتر در بخش صنایع دستی و اصطلاحات فنی ابزارآلات کاربرد دارد.