یعنی چه
نام عامیانه گیاهی است خودرو، رونده و چندساله از تیره کدوئیان که میوهای کرویشکل و کوچک (به اندازه پرتقال) به رنگ زرد یا سبز با نوارهای روشن دارد. این میوه پوستی سخت و گوشتی بسیار تلخ و سمی دارد که در طب سنتی مصرف دارویی بسیار محدودی دارد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت «هندوانهٔ ابوجهل» (hendavāne-ye abu-jahl) است که از دو بخش فارسی (هندوانه) و عربی (ابوجهل) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ اصلی برای این گیاه تلخ «هندوانه ابوجهل» (۱۳ حرف) یا معادلهای آن مانند «حنظل» و «کبست» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این گیاه را به دلیل طعم و ظاهرش سیب تلخ یا خیار تلخ نیز مینامند.
به عربی
نام اصلی و علمی این گیاه در زبان عربی حنظل است و گاه به دلیل تلخی مفرط به مرارت الصحاری (تلخی بیابانها) یاد میشود.
به ترکی
در زبان ترکی اصطلاح آجی کارپوز به معنای هندوانه تلخ رایجترین معادل برای این گیاه است.
به فارسی
در زبان و لغتنامههای اصیل فارسی، واژههای «کبست»، «خربزه روباه»، «سیب تلخ» و «خیار تلخ» به عنوان معادلهای دقیق این گیاه به کار رفتهاند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، این گیاه نماد تلخی مفرط، عذاب، رنج، و ناگواری است. همچنین به دلیل ظاهر شبیه به هندوانه معمولی و باتن سمی و تلخش، نماد انسانهای منافق، برنامههای باطل و ظاهر فریبنده اما باطن ناپاک (شجره خبیثه) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل هندوانه ابوجهل
هندوانه ابوجهل یک ترکیب اضافی فارسی-عربی است که برای نامگذاری عامیانه گیاهی خودرو و رونده از تیره کدوئیان استفاده میشود. این گیاه که در زبان عربی به آن «حنظل» و در متون کهن فارسی به آن «کبست» میگویند، میوهای کوچک شبیه به هندوانه دارد، اما گوشت آن به شدت تلخ، ناگوار و سمی است. ریشه تسمیه آن به ابوجهل (از دشمنان صدر اسلام) به جهت تمثیل تلخی مطلق و بیخاصیتی باطنی آن در پس ظاهری فریبنده است.
این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما مفسران بزرگ اسلامی در تفسیر آیه ۲۶ سوره ابراهیم، اصطلاح «شَجَرَةٍ خَبِیثَةٍ» (درخت ناپاک) را به بوته حنظل یا همان هندوانه ابوجهل تشبیه کردهاند. در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه نیز این واژه مکرراً به عنوان نمادی برای فرجام تلخ، همنشینی با بدان و ظواهر زیبایی که باطنی مهلک دارند، به کار میرود.