یعنی چه
عهد الستی اصطلاحی دینی و عرفانی است که به میثاقِ پیش از تولد و ازلی میان خداوند و روح انسانها اشاره دارد. بر اساس این مفهوم، خداوند در عالمی به نام عالم ذر، حقیقت ربوبیت خود را به انسانها عرضه کرد و همگی بر آن گواهی دادند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «عَهد» (به فتح ع و سکون هـ) و «اَلَستی» (به فتح الف و لام و سین) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عهد نخستین یا پیمان ازلی انسان و خدا، عبارت «عهد الستی» با ۸ حرف است.
به انگلیسی
در متون الهیاتی و عرفانی انگلیسی، برای برگردان این مفهوم از واژگانی استفاده میشود که قدمت و ازلی بودن این پیمان را برسانند.
به عربی
ریشهٔ الفاظ این اصطلاح از قرآن و زبان عربی است، هرچند ترکیب «عهد الستی» با این ساختار، بیشتر در زبان و ادبیات عرفانی فارسی رواج یافته است.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی این اصطلاح شامل «پیمان ازلی»، «عهد فطرت»، «روز بَلیٰ» و «پیمان نخستین» است که همگی اشاره به همان اقرار اولیه ارواح دارند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی (بهویژه در اشعار حافظ و مولانا)، عهد الستی نماد یادآوری موطن اصلی انسان، عشق پاک و بیواسطه به معشوق ازلی، و معرفت سرشتی و درونی بشر نسبت به پروردگار است که با مادیات فراموش شده و نیاز به بازخوانی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل عهد الستی
اصطلاح «عهد الستی» یا پیمان الست، یکی از بنیادیترین مفاهیم در کلام، دینپژوهی و عرفان اسلامی است. ریشهٔ این اصطلاح به آیه ۱۷۲ سوره اعراف (معروف به آیه ذر یا میثاق) برمیگردد که در آن خداوند از فرزندان آدم بر ربوبیت خویش اقرار گرفت و ارواح همگی پاسخ دادند: «بَلیٰ» (آری، تو پروردگار مایی). گرچه الفاظِ این ترکیب عربی است، اما ساختارِ «عهد الستی» یک اصطلاح ترکیبی فارسیشده است.
در قلمرو شعر و ادبیات فارسی، شاعران بزرگی همچون حافظ شیرازی بارها از «روز الست»، «پیمان ازل» و «جام الست» یاد کردهاند. در این نگاه، عهد الستی نمادِ معرفتِ فطری، عشقِ ازلی و پیوندِ ناگسستنی انسان با خداوند پیش از هبوط به جهان مادی است؛ مستی عاشقانهای که اثر آن همچنان در جانِ انسان باقی مانده است.
به طور خلاصه، این واژه نشاندهنده تعهدی است که بر اساس آن، هیچ انسانی نمیتواند در روز رستاخیز ادعای بیخبری از وجود خدا کند، چرا که معرفت الهی در درونیترین لایهٔ وجودی و فطرت هر شخص، پیش از آغازِ زمان، مهر و موم شده است.