یعنی چه
واژه «باخور» دو کاربرد متفاوت دارد: در متون تاریخی و لغتنامه دهخدا، اسم خاص (اعلام) و نام پدر آزر (جد حضرت ابراهیم ع) است که عمر او را ۱۴۸ سال ذکر کردهاند؛ همچنین در زبان ترکی عثمانی به معنای گرمای شدید، حرارت زیاد و هوای سوزان است.
تلفظ
این کلمه با الف ممدوح و ضمه روی حرف خاء به صورت «باخور» (bâkhûr) تلفظ میشود. نباید آن را با واژه عربی «بَخور» (Bakhur - ماده خوشبوکننده) اشتباه گرفت.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، «باخور» به عنوان پاسخ پنج حرفی برای راهنماهای 'پدر آزر'، 'جد حضرت ابراهیم' یا 'گرمای شدید در ترکی عثمانی' به کار میرود.
به انگلیسی
در ریشهشناسی کتاب مقدس و عهد عتیق، این نام خاص معادل Nahor دانسته میشود. برای معنای اقلیمی آن، عبارات مربوط به گرمای سوزان استفاده میشود.
به ترکی
این واژه در اصل متعلق به واژگان ترکی عثمانی (bâhûr) است که در ترکی استانبولی امروزی معادل واژه آشیره سیجاک (aşırı sıcak) به معنای گرمای مفرط میباشد.
به فارسی
باخور در زبان فارسی معیار مدرن کاربرد فعال و مستقلی ندارد؛ اما برگردان و معادلهای معنایی بخش ترکی آن در فارسی شامل 'گرمای شدید'، 'حرارت زیاد' و 'هوای سوزان' است. متضادهای آن نیز کلماتی چون سرما، سردی هوا و یخبندان هستند.
نماد چیست
این واژه فاقد نماد فرهنگی، مذهبی یا اسطورهای خاص است و صرفاً به عنوان یک توصیف اقلیمی برای اوج گرما در متون قدیم یا یک شناسه تاریخی برای یکی از اجداد انبیاء به کار رفته است. همچنین این واژه در متن قرآن کریم ذکر نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل باخور
واژه «باخور» در زبان فارسی امروز یک کلمه کمکاربرد و غیرپرسکاربرد است که معنای آن را باید در دو قلمرو کاملاً مجزا جستجو کرد. از یک سو در متون کهن تاریخی و لغتنامههای اصیلی مانند دهخدا، این کلمه به عنوان یک اسم خاص عبرانی باستان شناخته میشود که نام پدر آزر و جد بزرگ حضرت ابراهیم (ع) بوده است. لغتشناسان احتمال میدهند که این ضبط صورت دگرگونشده یا خطای نگارشی از کلمه «ناحور» در عهد عتیق باشد.
از سوی دیگر، باخور ریشه در زبان ترکی عثمانی دارد و به عنوان یک واژه قرضی اقلیمی، به معنای «گرمای بسیار شدید»، «هوای داغ» و «حرارت سوزان» به کار میرفته است. این کلمه در فارسی امروزی همخانواده فعالی ندارد و نباید آن را با کلمه همنویسه اما متفاوتِ «بَخور» (ماده دودشدنی خوشبو) اشتباه گرفت.
در مجموع، این واژه امروزه بیشتر در حل جدولهای متقاطع کاربرد دارد و دانستن ابعاد تاریخی و زبانی آن به درک بهتر متون کهن و اصطلاحات قدیمی کمک میکند.