یعنی چه
این کلمه یک ترکیب صرفی عربی است که از سه جزء «بِـ» (حرف جر به معنی به سبب)، «اتِّخاذ» (مصدر باب افتعال به معنی گرفتن و برگزیدن) و «کُم» (ضمیر متصل به معنی شما) تشکیل شده است. در مجموع یعنی: به خاطر اینکه شما چیزی را به عنوان مأخذ، معبود یا روش خود انتخاب کردید.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با کسرِ باء، تشدید و کسرِ تاء، خاء کشیده و کسرِ ذال به صورت Bi-attikhāzikum است.
در جدول
این کلمه در جدول کلمات متقاطع به عنوان یک واژه ۸ حرفی قرآنی شناخته میشود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن، این ترکیب معمولاً به صورت عبارات فعلی یا مصدری که نشاندهنده اقدام مخاطبان است ترجمه میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در بازنویسی به زبان عربی معیار معادل سببِ فعل یا مصدرِ أخذ قرار میگیرد.
به ترکی
در ترجمه به زبان ترکی استانبولی، از مصدر edinmek (اتخاذ کردن/صاحب شدن) یا seçmek (انتخاب کردن) استفاده میشود.
به فارسی
معادل دقیق فارسی این ترکیب قرآنی عباراتی همچون «با اتخاذِ شما»، «به سببِ گزینشِ شما» و «به خاطرِ آنکه شما [چیزی را] فراگرفتید» میباشد.
در قرآن
این کلمه به طور مشخص در آیه ۵۴ سوره بقره آمده است: «إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنفُسَكُم بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ» که به توبیخ بنیاسرائیل توسط حضرت موسی (ع) اشاره دارد؛ یعنی شما با معبود قرار دادن گوساله، به خودتان ستم کردید.
جمعبندی و توضیح کامل باتخاذکم
واژه «باتخاذکم» یک ترکیب لغوی قرآنی و اصالتاً عربی است که از ریشه ثلاثی مجرد «أ خ ذ» (اخذ) مشتق شده و با رفتن به باب افتعال، معنای انتخاب کردن، فراگرفتن و چیزی را به عنوان چیز دیگر قرار دادن به خود گرفته است. این کلمه به دلیل کاربرد خاص خود در متون دینی و تفاسیر فارسی، برای اهل تحقیق و طراحان جدول اهمیت دارد.
کاربرد اصلی و نمادین این کلمه در قرآن کریم و در جریان سرزنش قوم بنیاسرائیل به خاطر انحراف از توحید و روی آوردن به گوسالهپرستی است. در واقع این عبارت یادآور پیامدهای وضعی و اخلاقی یک انتخاب نادرست عقیدتی است که در ادبیات تفسیری به عنوان نمادی از جایگزین کردن مادیات به جای حقیقتِ مطلق شناخته میشود.