یعنی چه
این واژه در لغت به معنای دو انسان بسیار راستگو و صادق است. اما در اصطلاح تخصصی فقه و حدیث شیعه، به دو عالم و محدث بزرگ قرن چهارم هجری یعنی «علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی» (ابنبابویه اول/پدر) و «محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی» (شیخ صدوق/پسر و نویسنده کتاب من لایحضره الفقیه) اشاره دارد. هرگاه در فقه نظر این دو بزرگوار یکسان باشد، از عبارت صدوقین استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح صاد، ضم دال و فتح قاف به صورت (صَدوقَین) است که نشاندهنده حالت تثنیه (دوگان) در زبان عربی است.
در جدول
کلمه «صدوقین» دقیقاً دارای ۶ حرف است و در جداول کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای پرسشهایی نظیر «لقب پدر و پسر ابنبابویه در فقه» یا «دو صدوق» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ترجمههای تخصصی اسلامی، برای اشاره به این دو شخصیت علمی از عبارات فوق استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه کاملاً عربی دارد و در زبان مبدأ نیز به همین صورت برای اشاره به این دو فقیه یا دو فرد بسیار راستگو به کار میرود.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی آن در اصطلاح فقهی «دو صدوق» یا «صدوقان» است و در مفهوم عام لغوی میتوان آن را به «راستپیشگان» یا «دو انسان بسیار راستگو» برگرداند.
در قرآن
عین کلمه «صدوقین» در متن قرآن مجید به کار نرفته است. با این حال، کلمات همخانواده و همریشه آن از ماده (ص د ق) مانند «الصَّادِقِينَ» (راستگویان) و «صِدِّيقِينَ» (بسیار راستکرداران) بارها در آیات مختلف مورد تمجید قرار گرفتهاند.
نماد چیست
این کلمه در ادبیات مکتوب فقهی و درایه، نماد و اصطلاحی برای نشان دادنِ «همرأی بودن و اتفاق نظر فقهی و رواییِ» پدر و پسر ابنبابویه است. از نظر اخلاقی نیز کلمه صدوق مظهر و نماد پاکی، امانتداری کامل و راستی پایدار است.
جمعبندی و توضیح کامل صدوقین
واژه «صدوقین» یک اصطلاح بسیار تخصصی و ارزشمند در حوزه فقه، حدیث و درایه شیعه است. این کلمه از نظر ساختار زبانی، صورت تثنیه (دوگان) واژه عربی «صدوق» (به معنی بسیار راستگو) است، اما کاربرد اصلی و شهرت آن در تاریخ اسلام به دو شخصیت برجسته علمی یعنی علی بن حسین بن موسی بن بابویه (پدر) و محمد بن علی بن حسین معروف به شیخ صدوق (پسر) اختصاص دارد.
در کتابهای فقهی و استدلالی، هرگاه آرای روایی و فتاوای این پدر و پسر برجسته که از ارکان مکتب حدیثی قم در قرن چهارم هجری بودند، کاملاً با یکدیگر همخوانی داشته باشد، فقها از عبارت اختصاری «صدوقین» استفاده میکنند تا به جای ذکر نام هر دو، با یک کلمه به اتفاق نظر آنها اشاره نمایند.
باید توجه داشت که این اصطلاح فقهی شیعی را نباید با واژه «صدوقیان» (با یاء و الف و نون جمع فارسی) اشتباه گرفت؛ چرا که صدوقیان اشاره به یک فرقه مذهبی و سیاسی از یهودیان در دوران باستان دارد و کاملاً با مفهوم اسلامی و شیعیِ صَدوقَین متفاوت است.