یعنی چه
این اصطلاح در روانشناسی و روابط اجتماعی به دروغهای بیضرری اطلاق میشود که افراد برای رعایت ادب، نشکستن دل دیگران یا حفظ آرامش در روابط روزمره به کار میبرند و به دروغ مصلحتی نیز معروف است.
تلفظ
تلفظ اصطلاح به صورت [dorūgh-e kūchak] است که از ترکیب دو واژه دروغ (با ضمه دال) و کوچک (با ضمه کاف اول و فتحه چ) ساخته شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، عبارت «دروغ کوچک» دقیقاً دارای ۸ حرف است. بسته به تعداد طراح، معادلهایی نظیر کذب صغیر نیز ممکن است مد نظر باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین معادل برای این مفهوم White lie است که به دروغهای بیغرض اجتماعی اشاره دارد.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر ترجمه تحتاللفظی، اصطلاح کذبه بیضاء به طور گسترده برای دروغهای بیضرر استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی نیز همانند زبانهای اروپایی، از مفهوم رنگ سفید (Beyaz) برای نشان دادن بیضرر بودن دروغ استفاده میکنند.
در قرآن
در متن قرآن کریم عبارت ترکیبی «دروغ کوچک» به چشم نمیخورد؛ در ادبیات قرآنی و فقهی، گناهان به صغیره و کبیره تقسیم میشوند اما اصالت دروغ تحت عناوینی چون کذب، افتراء و افک به شدت نهی شده است. البته در فقه اسلام، دروغ مصلحتی تنها در موارد خاصی مثل اصلاح ذاتالبین (آشتی دادن) یا رفع خطر جانی مجاز است.
نماد چیست
در ادبیات جهانی، بزرگ شدن دماغ شخصیت پینوکیو با هر دروغ ناچیز، نماد بارز دروغهای کوچک و پیدرپی است. در فرهنگ کهن ایرانی نیز، دروغ به صورت دیو (دیوِ دروغ) نمادگذاری شده است. برخی نیز آن را با ماسک سفید به عنوان پوشش اجتماعی توصیف میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل دروغ کوچک
عبارت «دروغ کوچک» یک ترکیب وصفی در زبان فارسی است که به سخنان خلاف واقع اما کماهمیت و بیضرر اشاره دارد. این مفهوم که در فرهنگ عامه به دروغ مصلحتی یا چاخان جزئی نیز معروف است، معمولاً با نیت سوء یا آسیب زدن به دیگران بیان نمیشود؛ بلکه انگیزه اصلی آن حفظ ظاهر، رعایت ادب، تعارفات روزمره یا فرار از موقعیتهای مایه خجالت است. در زبانهای دیگر مانند انگلیسی، عربی و ترکی از اصطلاح «دروغ سفید» برای توصیف این پدیده اجتماعی استفاده میشود.
اگرچه در ادبیات دینی و قرآنی اصلِ دروغ (کذب) همواره مذموم شناخته شده و از محرمات است، اما در بافت فقهی و اخلاقی، میان دروغهای بزرگِ مخرب و دروغهای کوچک مصلحتی (مانند ایجاد صلح میان دو نفر) تمایز وجود دارد. در فرهنگ عامه و ادبیات مدرن، بارزترین نماد برای دروغهای کوچک، داستان پینوکیو است که نشان میدهد حتی کوچکترین کذبها میتوانند نمود ظاهری و پیامدهای انباشته داشته باشند.