یعنی چه
واژهٔ طفافه در لغت به دو معنای به ظاهر متفاوت اما مرتبط با لبهٔ ظرف به کار میرود: یکی مقدار اندک و تهماندهٔ چیزی در ظرف، و دیگری مقدار اضافه و سرریزی که از لبهٔ پیمانه بالا میزند.
تلفظ
این کلمه در زبان اصلی خود به صورت ضمه در حرف اول (طُفافة) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، طفافه به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای مفاهیمی چون سرریز پیمانه، تهماندهٔ ظرف یا لبالب شدن شناخته میشود.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد، میتوان از معادلهایی که به سرریز شدن یا باقیماندهٔ ناچیز اشاره دارند استفاده کرد.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ریشه (ط ف ف) مشتق شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل واژههای سرریز، لبالب، باقیمانده و تهنشین است که میزان پر بودن یا مقدار بسیار کمِ به جا مانده را میرسانند.
نماد چیست
در فرهنگ سنتی و اسلامی، طفافه نماد برکت و پر شدن کامل پیمانه است؛ چنانکه در روایات از صاف کردن سر پیمانه منع شده تا برکتِ طفافه حفظ شود. در مقابل، ریشهٔ آن در مفهوم اخلاقی و قرآنی نمادِ نکوهش کمفروشی (تطفیف) و در متون عرفانی نماد ناچیز بودن دنیاست.
جمعبندی و توضیح کامل طفافه
واژهٔ «طُفافه» یک لغت اصالتاً عربی و کمکاربرد در فارسی معیار است که در فرهنگهای لغت شاخص نظیر دهخدا به ثبت رسیده است. این کلمه دو مفهوم ظاهراً متضاد اما متصل به لبهٔ ظرف را در خود دارد؛ از یک سو به معنای تهمانده، رسوب و مقدار بسیار اندک و ناچیز از چیزی است و از سوی دیگر به مقدار سرریز و لبالبشدهای اشاره دارد که از پیمانه بالا میزند.
ریشهٔ این واژه (ط ف ف) در فرهنگ اسلامی بسیار حائز اهمیت است، زیرا سورهٔ مبارکه «مطففین» در قرآن کریم به کسانی اشاره دارد که در پیمانه و وزن کاستی میکنند (کمفروشان). تطفیف در واقع به معنای نرساندن حق مال به لبهٔ پیمانه یا همان طفافه است.
در ادبیات و روایات سنتی، طفافه به عنوان نمادی از عدل، دقت در سنجش و مایهٔ برکت ظرف شناخته میشود، چرا که پر کردن تپهای و کامل ظرف نشان از بخشش و انصاف دارد، در حالی که در مواضع عرفانی دلالت بر ناچیز بودن مادیات باقیمانده در این جهان دارد.